Цэвэршилт, төгсгөл биш эрүүл мэндийн менежментийн эхлэл

Нас ахих тусам тулгардаг бие махбодийн өөрчлөлт хүн бүрт ирдэг ч эмэгтэй хүний хувьд «цэвэршилт» нь зөвхөн хөгшрөлтөөс илүү гүн гүнзгий утга агуулдаг. Шалтгаангүйгээр нүүр халуу оргиж улайх, шөнөжин хөлөрч сэрэх, сэтгэл санаа тогтворгүй болж гуниглах эсвэл цочромтгой болох зэрэг нь бие махбодоос илгээж буй цэвэршилтийн дохио байж болно. Энэ удаад цэвэршилтийн үеийн эмэгтэйчүүдэд илэрдэг гол шинж тэмдэг, бие махбодийн өөрчлөлтийг судалж, энэ үеийг эрүүл даван туулах зөв менежментийн аргуудын талаар олж мэдэцгээе.

Цэвэршилт гэж юу вэ?

Цэвэршилт гэдэг нь өндгөвчний үйл ажиллагаа аажмаар буурч, сарын тэмдэг зогсохын өмнөх болон дараах үед илрэх бие махбодийн болон сэтгэл санааны өөрчлөлтийн үеийг хэлнэ. Ерөнхийдөө 40-өөд насны сүүлээс 50-иад насны эхэн үед эхлэх нь элбэг бөгөөд гол шалтгаан нь эмэгтэй хүний даавар болох эстроген дааврын бууралт юм. Эмэгтэй хүн нас ахих тусам өндгөвчний үйл ажиллагаа аажмаар суларч, энэ явцад эмэгтэй дааврын шүүрэл багассанаар бие махбодид янз бүрийн өөрчлөлт гарч болно. Сарын тэмдгийн мөчлөг тогтворгүй болох, нүүр улайх, шөнө хөлрөх, нойрны хямрал, ядаргаа, сэтгэл гутрал зэргийг мэдэрч болохоос гадна зарим нь анхаарал төвлөрөлт муудах эсвэл ой санамж өөрчлөгдөж байна гэж гомдоллодог. Үүнээс гадна эстроген нь умай, хөх зэрэг нөхөн үржихүйн эрхтнүүдээс гадна тархи, зүрх, судас, арьс, яс зэрэг бүх биеийн эрүүл мэндэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг даавар гэдгээрээ алдартай.

Ийнхүү сарын тэмдэг зогсохын өмнөх болон дараах үед илрэх бие махбодийн болон сэтгэл санааны олон төрлийн өөрчлөлтийг нийтэд нь цэвэршилт гэж нэрлэдэг.

Цэвэршилтийн шинж тэмдгийн хэлбэр, зэрэг нь хүн бүрт харилцан адилгүй байдаг бөгөөд зарим нь онцгой зовуурьгүй өнгөрдөг бол заримд нь өдөр тутмын амьдралд нөлөөлөхүйц хүчтэй илэрдэг. Тиймээс биеийн өөрчлөлтийг зөвхөн хөгшрөлтийн жам ёсны үйл явц гэж үзэхээс илүүтэйгээр эрүүл мэндийн байдлаа хянаж, зохих ёсоор удирдах нь чухал юм.

Цэвэршилтийн гол шинж тэмдэг, биеийн илгээж буй дохио

Цэвэршилтийн хамгийн түгээмэл шинж тэмдэг бол нүүр улайх юм. Онцгой шалтгаангүйгээр нүүр, хүзүү, цээж орчим гэнэт халуу оргиж, улайж, хөлрөх шинж тэмдэг бөгөөд ихэвчлэн хэдэн минут үргэлжлээд аяндаа арилдаг. Энэ нь эмэгтэй даавар болох эстроген багассанаар биеийн температурыг зохицуулдаг тархины үйл ажиллагаа мэдрэг болдогтой холбоотой. Шинж тэмдгийн зэрэг нь хүн бүрт өөр боловч халуун орчинд байх, стресстэх, халуун ногоотой эсвэл халуун хоол идсэний дараа илүү хүчтэй илэрч болно. Зарим эмэгтэйчүүд өдөрт хэд хэдэн удаа нүүр улайхыг мэдэрдэг бөгөөд шинж тэмдэг давтагдах тусам өдөр тутмын амьдралд хүндрэл учруулдаг.

Мөн нүүр улайхтай зэрэгцэн шөнийн хөлрөлт нь цэвэршилтийн нийтлэг шинж тэмдгүүдийн нэг юм. Унтаж байхдаа их хэмжээгээр хөлөрч, унтлагын хувцас, ор дэрний цагаан хэрэглэл норж, дараа нь бие даарснаас болж сэрэх тохиолдол байдаг. Ийм шинж тэмдэг давтагдвал сайн унтаж амрахад хэцүү болж, нойрны чанар муудсанаар архаг ядаргаа, анхаарал төвлөрөлт муудах, сульдах зэрэг шинж тэмдэг илэрч, ажил болон өдөр тутмын амьдралд нөлөөлж болно. Ийнхүү цэвэршилтийн үеийн нойрны хямрал нь зөвхөн унтахад хэцүү байхыг хэлэхгүй. Унтсаны дараа ойр ойрхон сэрэх эсвэл үүрээр эрт сэрээд дахин унтаж чадахгүй байх хэлбэрээр илэрдэг. Нойр дутуу явах нь бие махбодийн ядаргаанаас гадна сэтгэл санааны тогтворгүй байдал, сэтгэл гутралыг гүнзгийрүүлдэг тул идэвхтэй менежмент шаардлагатай. Сайн унтахын тулд өдөр бүр тогтмол цагт унтаж, сэрдэг хэв маягийг сахих нь чухал бөгөөд оройн цагаар хэтрүүлэн идэх, кафейн хэрэглэхээс татгалзаж, өдрийн цагаар тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийх нь нойрны чанарыг сайжруулахад тусална.

Цэвэршилтийн гол шинж тэмдэг, сэтгэл санааны дохио

Цэвэршилтийг туулж буй эмэгтэйчүүдэд түгээмэл илэрдэг сэтгэл санааны шинж тэмдгүүдийн нэг бол сэтгэл хөдлөлийн өөрчлөлт юм. Өмнө нь тоодоггүй байсан зүйлд мэдрэг хандах, эсвэл ямар ч шалтгаангүйгээр сэтгэл гутрах, түгших тохиолдол гардаг. Эдгээр өөрчлөлтүүд нь зөвхөн нас ахих тусам гарч буй зан чанарын өөрчлөлт биш, харин эмэгтэй дааврын бууралттай нягт холбоотой юм. Эстроген нь сэтгэл санаа, сэтгэл хөдлөлийг зохицуулахад оролцдог серотонин, норэпинефрин зэрэг мэдрэл дамжуулах бодисуудын үйл ажиллагаанд нөлөөлдөг бөгөөд цэвэршилтийн үед эстроген багассанаар сэтгэл санаа тогтворгүй болж, сэтгэл гутрал, түгшүүрт өртөх магадлал нэмэгддэг. Мөн өмнө дурдсан нүүр улайх, шөнийн хөлрөлт, нойрны хямрал зэргээс болж сайн унтаж чадахгүй байх нь ядаргаа хуримтлуулж, стрессийг нэмэгдүүлснээр сэтгэл зүйн таагүй байдлыг улам бүр тодотгодог.

Ой санамж муудах эсвэл мартамхай болох нь цэвэршилтийн үеийн эмэгтэйчүүдэд тохиолддог өөр нэг өөрчлөлт юм. Саяхан сонссон зүйлээ шууд мартах эсвэл эд зүйлээ хаана тавьснаа санахгүй байх тохиолдол олширч болно. Гэхдээ цэвэршилтийн үеийн ой санамж муудах нь ихэвчлэн анхаарал төвлөрөлт муудсантай холбоотой байдаг бөгөөд дементи (зөнөх) өвчнөөс ялгаатай. Ерөнхийдөө сануулах дохио өгөх эсвэл хугацаа өнгөрсний дараа эргэж санадаг бөгөөд өдөр тутмын амьдралд том саад болдоггүй. Харин дементи нь ой санамж муудахаас гадна шүүмжлэлт сэтгэлгээ, хэл ярианы чадвар, асуудал шийдвэрлэх чадвар зэрэг нь хамт буурч, цаг хугацаа өнгөрөх тусам шинж тэмдэг нь даамжирдаг онцлогтой.

Цэвэршилтийн бусад шинж тэмдэг

Цэвэршилтийн өөр нэг шинж тэмдэг нь нөхөн үржихүйн болон шээс бэлэгсийн тогтолцоонд гардаг янз бүрийн өөрчлөлтүүд юм. Гол шинж тэмдгүүдийн нэг нь үтрээний хуурайшилт юм. Эмэгтэй даавар болох эстроген багассанаар үтрээний салст бүрхэвч аажмаар нимгэрч, уян хатан чанар нь алдагдан үтрээний дотор тал хуурайшиж болно. Үүнээс болж шүүрэл багасаж, заримдаа загатнах, хорсох, бэлгийн харьцааны үед таагүй мэдрэмж төрөх эсвэл өвдөх тохиолдол гардаг.

Шээх зуршлын өөрчлөлт нь мөн цэвэршилтийн үед түгээмэл илэрдэг шинж тэмдэг бөгөөд өмнөхөөсөө илүү ойр ойрхон бие засах эсвэл гэнэт хүчтэй шээс хүрэх тохиолдол гардаг. Мөн ханиалгах, найтах, дасгал хийх үед өөрийн мэдэлгүй шээс дусагнах (шээс задгайрах) тохиолдол ч бий. Эдгээр өөрчлөлтүүд нь аарцгийн булчин суларч, эмэгтэй даавар багассанаас үүдэлтэй шээс бэлэгсийн замын эд эсийн өөрчлөлттэй холбоотой гэж үздэг. Гэвч олон эмэгтэйчүүд үүнийг ичгэвтэр зүйл эсвэл хөгшрөлтийн жам ёсны үзэгдэл гэж бодон тэвчиж өнгөрөөх нь цөөнгүй. Үтрээний хуурайшилт болон шээс задгайрах нь амьдралын хэв маягийг сайжруулах, зохих эмчилгээ хийснээр намдаах боломжтой тул зовуурь үргэлжилсээр байвал мэргэжлийн эмчид хандах нь тустай. Ялангуяа ойр ойрхон шээхтэй зэрэгцэн шээх үед өвдөх, халуурах, чичрэх, шээс булингартах, цустай шээх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл энэ нь зөвхөн цэвэршилтийн шинж тэмдэг биш, шээсний замын халдвар зэрэг өвчин байж болох тул эмнэлэгт хандаж үнэн зөв оношилгоо хийлгэх нь чухал юм.

Цэвэршилт ба түүнээс хойш илүү анхаарах ёстой өвчнүүд

Үүнээс гадна эстроген багассанаар урт хугацаандаа зүрх судасны өвчин болон яс сийрэгжих эрсдэл нэмэгддэг тул анхаарал болгоомжтой байх шаардлагатай. Дотоод, гадаадын судалгаагаар эмэгтэйчүүд цэвэрших хүртлээ ижил насны эрэгтэйчүүдээс зүрх судасны өвчнөөр өвчлөх эрсдэл бага байдаг ч цэвэршсэний дараа энэ ялгаа багасаж, эрсдэл хурдацтай нэмэгддэг байна. Эстроген нь судасны хананд өөх тос хуримтлагдахаас сэргийлж, судсыг хамгаалах үүрэг гүйцэтгэдэг. Гэвч цэвэршсэний дараа энэхүү хамгаалалтын нөлөө буурч, артерийн судас хатуурах магадлал нэмэгддэг. Тиймээс цусны даралт ихсэх, чихрийн шижин, цусан дахь өөх тосны хэмжээ ихсэх зэрэг зүрх судасны өвчний эрсдэлт хүчин зүйлсийг тогтмол хянах нь чухал юм.

Мөн эстроген нь ясны нягтыг хадгалахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд цэвэршсэний дараа яс үүсэх хурдаас яс алдагдах хурд нь илүү болсноор ясны нягт огцом буурч болно. Үүнээс болж яс сийрэгжих эрсдэл нэмэгдэж, онцгой шинж тэмдэг илрэхгүй байсан ч бага зэргийн цохилт эсвэл хөнгөн унахад л яс хугарах аюултай. Ялангуяа нурууны шахагдсан хугарал эсвэл түнхний үений хугарал нь зөвхөн өвдөлт төдийгүй биеийн хөдөлгөөнийг хязгаарлаж, амьдралын чанарыг бууруулдаг тул анхаарах хэрэгтэй. Тиймээс цэвэршсэний дараах эмэгтэйчүүд тогтмол эрүүл мэндийн үзлэг, ясны нягтын шинжилгээгээр одоогийн эрүүл мэндийн байдлаа шалгаж, зохих дасгал хөдөлгөөн, шим тэжээлийн менежментийг хослуулах нь чухал юм.

Эрүүл цэвэршилтийг өнгөрүүлэх өдөр тутмын менежмент

Цэвэршилт нь жам ёсны физиологийн өөрчлөлт боловч амьдралын хэв маягийн менежментээс хамаарч шинж тэмдгийн зэрэг болон дараах эрүүл мэндийн байдал өөр байж болно. Тиймээс цэвэршилтийг зөвхөн тэвчиж өнгөрөөх үе гэж бодохоос илүүтэйгээр эрүүл өтлөлтийг бэлтгэх чухал шилжилтийн үе гэж хүлээн авах хэрэгтэй.

Хамгийн суурь нь тогтмол дасгал хөдөлгөөн юм.

Алхах, сэлэх, дугуй унах зэрэг аэроб дасгалууд нь цусны эргэлтийг сайжруулж, зүрх судасны эрүүл мэндийг хадгалахад тусалдаг төдийгүй стресс, сэтгэл гутралыг намдаахад эерэг нөлөө үзүүлдэг. Мөн булчингийн дасгал нь нас ахих тусам багасдаг булчингийн массыг хадгалж, ясны нягт буурахыг удаашруулдаг тул яс сийрэгжилтээс урьдчилан сэргийлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.

Тэнцвэртэй хооллолтыг орхигдуулж болохгүй.

Цэвэршсэний дараа ясны эрүүл мэндийн төлөө кальци болон витамин D-г хангалттай хэрэглэх нь чухал бөгөөд сүү, бяслаг, дүпү, шошны төрөл, загас зэргийг хоол хүнсэндээ зохих ёсоор оруулах хэрэгтэй. Мөн хүнсний ногоо, жимс жимсгэнийг хангалттай хэрэглэж эслэг ихээр авч, давс, чихрийн хэт их хэрэглээг багасгах нь зүйтэй.

Амьдралын хэв маягийн менежмент мөн чухал.

Кафейн болон согтууруулах ундаа нь нүүр улайх, нойрны хямралыг улам дордуулдаг тул хэтрүүлэн хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй бөгөөд тамхинаас гарах нь зүрх судасны өвчин, яс сийрэгжих эрсдэлийг бууруулахад тусална. Үүнээс гадна тогтмол унтах зуршлыг сахиж, эрүүл мэндийн тогтмол үзлэгээр одоогийн эрүүл мэндийн байдлаа шалгаж байх шаардлагатай.

Цэвэршилт нь хүн бүрт ирдэг жам ёсны өөрчлөлт боловч эрүүл мэндийн менежментээс хамаарч дараах амьдралын чанар ихээхэн өөр байж болно. Биеийн илгээж буй дохиог зөвхөн хөгшрөлтийн үзэгдэл гэж өнгөрөөхөөс илүүтэйгээр зөв ойлгож, идэвхтэй удирдах нь чухал юм. Ялангуяа нүүр улайх, нойргүйдэх, сэтгэл гутрах зэрэг шинж тэмдэг үргэлжлэх эсвэл яс сийрэгжилт, зүрх судасны өвчний эрсдэлт хүчин зүйл байгаа тохиолдолд мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө, тогтмол үзлэгээр дамжуулан эрүүл дунд нас болон өтлөлтийг бэлтгээрэй.

※ Ном зүй

1. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар, Үндэсний эрүүл мэндийн мэдээллийн портал (https://health.kdca.go.kr)

2. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар, Хөгжлийн бэрхшээлтэй эмэгтэйчүүдийн эрүүл мэндийн менежментийн гарын авлага гэх мэт

Chaum цаг захиалгын лавлах: 02-3015-5300 | Сөүл хот, Гангнам дүүрэг, Чондам-дун 4-1 Life Center Chaum

Түгээмэл асуулт, хариулт

Цэвэршилт ихэвчлэн хэзээнээс эхэлдэг вэ?

Энэ нь ихэвчлэн 40-өөд оны сүүлээс 50-иад оны эхэн үе хүртэл эхэлдэг. Эмэгтэйчүүд нас ахих тусам өндгөвчний үйл ажиллагаа буурч, эмэгтэй даавар болох эстрогений ялгаралт багасч, цэвэршилтийн үед болон түүнээс хойш бие махбодийн болон сэтгэцийн янз бүрийн өөрчлөлтүүд гардаг.

Цэвэршилтийн үеийн бие махбодийн ердийн шинж тэмдгүүд юу вэ?

Хамгийн түгээмэл шинж тэмдгүүд нь нүүр улайх, шөнө хөлрөх, нойрны эмгэг юм. Тодорхой шалтгаангүйгээр нүүр, хүзүү улайж, халуун мэдрэмж төрж, унтаж байхдаа их хөлрөх эсвэл байнга сэрэх нь архаг ядаргаа, сул дорой байдалд хүргэдэг.

Цэвэршилтийн үеийн мартамхай байдал нь дементийн эхний шинж тэмдэг мөн үү?

Үгүй, тийм биш. Цэвэршилтийн үед тохиолддог ой санамж муудах нь ихэвчлэн анхаарал төвлөрөх чадвар буурсантай холбоотой түр зуурын мартамхай байдал юм. Сануулга өгөхөд эргээд санаж, өдөр тутмын амьдралд төдийлөн нөлөөлдөггүй мартамхай байдлаас ялгаатай нь дементи нь шүүх чадвар, хэл ярианы чадвар буурч, аажмаар мууддаг ялгаатай талтай.

Цэвэршилтийн дараа онцгой анхаарах ёстой өвчин байдаг уу?

Тийм ээ, зүрх судасны өвчин, ясны сийрэгжилт үүсэх эрсдэл нэмэгддэг тул онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатай. Энэ нь судасыг хамгаалж, ясны нягтралыг хадгалах үүрэгтэй эстроген буурдагтай холбоотой бөгөөд эрүүл мэндийн байдлаа тогтмол эрүүл мэндийн үзлэг, ясны нягтралын шинжилгээгээр шалгах нь чухал юм.

Цэвэршилтийн шинж тэмдгүүдийг хөнгөвчлөхийн тулд хэрхэн зохицуулах ёстой вэ?

Тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийж, тэнцвэртэй хооллолт барих нь хамгийн чухал. Явган алхах, усанд сэлэх зэрэг аэробик дасгал болон хүчний дасгалыг хослуулж, ясны эрүүл мэндийн төлөө хангалттай кальци, витамин D хэрэглэх хэрэгтэй. Мөн кофеин, архины хэрэглээг багасгаж, тамхинаас гарах нь зүйтэй.