Өлөн элгэн дээрээ кофе уухад ходоод өвддөгийн учир юу вэ?

Өглөө босоод уудаг аяга хүйтэн кофе олон хүний өдөр тутмын хэвшил болсон байдаг ч, өлөн элгэн дээрээ кофе уусны дараа аюулхай орчим эвгүй оргих эсвэл

ходоод хорсох зовуурь илрэх нь түгээмэл байдаг. Энэхүү нийтлэлээр өлөн элгэн дээрээ кофе уухад ходоод яагаад өвддөг болон

кофег хэрхэн эрүүл мэндэд тустай байдлаар уух талаар олж мэдэцгээе.

Өлөн элгэн дээр уусан кофе ходоодыг цочроодог шалтгаан

Өлөн элгэн дээрээ кофе уусны дараа ходоод хорсох эсвэл аюулхай орчим эвгүй оргих гол шалтгаан нь кофейноос үүдэлтэй ходоодны хүчил ялгаралт ихсэхтэй шууд холбоотой. Манай ходоодны салст бүрхэвчинд ‘G эс’ (G cell) гэж нэрлэгддэг дотоод шүүрлийн эсүүд байдаг бөгөөд эдгээр эсүүд нь хоол хүнс эсвэл мэдрэлийн цочролд хариу үйлдэл үзүүлж ‘гастрин’ (Gastrin) хэмээх даавар ялгаруулдаг. Гастрин нь ходоодны хананд байх ханын эсүүдийг (Parietal cell) цочроож, ходоодны хүчлийн гол бүрэлдэхүүн хэсэг болох давсны хүчлийн (HCl) ялгарлыг идэвхжүүлдэг. Ерөнхийдөө ходоодны хүчил нь хоол хүнс ходоодонд орох үед уургийг задлахад туслах зорилгоор ялгардаг боловч өлөн элгэн дээр саармагжуулах хоол хүнс байхгүй тул ялгарсан хүчил нь ходоодны салст бүрхэвчийг шууд цочроодог. Энэ явцад аюулхай орчим халуу оргих, ходоод хорсох, исгэлэн зүйлээр гулгих, хэвлийн дээд хэсэгт эвгүй оргих зэрэг шинж тэмдгүүд илэрч болно. Ялангуяа кофейн нь ходоод гэдэсний хөдөлгөөн болон хүчил ялгаруулалтыг зохицуулах системд бүхэлд нь нөлөөлдөг тул ердийн үед хоол боловсруулах эрхтний хямрал эсвэл ходоодны үрэвсэлтэй хүмүүсийн зовуурийг улам даамжруулах хүчин зүйл болдог.

Мөн кофенд агуулагдах төрөл бүрийн органик хүчлүүд нь ходоодны салст бүрхэвчийг цочрооход нөлөөлдөг. Кофе нь pH 4.8~5.5 орчим сул хүчиллэг ундаа бөгөөд кофейноос гадна хлороген хүчил (Chlorogenic acid), кофеины хүчил (Caffeic acid), хинины хүчил (Quinic acid) зэрэг олон төрлийн органик хүчлийг агуулдаг. Эдгээр бүрэлдэхүүн хэсгүүд нь кофены өвөрмөц амт, үнэрийг бүрдүүлэгч гол хүчин зүйл боловч өлөн элгэн дээр кофены органик хүчлүүд ходоодны салст бүрхэвчийг шууд цочроож, ходоодны мэдрэг байдлыг нэмэгдүүлснээр ходоод хорсох шалтгаан болдог. Үүнээс гадна кофейн нь ходоод болон улаан хоолойн хооронд агуулагдах зүйлсийг буцаж гарахаас сэргийлдэг улаан хоолойн доод хуниас булчингийн даралтыг бууруулахад нөлөөлдөг. Энэ булчингийн чангарал суларвал ходоодны хүчил улаан хоолой руу урсаж, цээж хорсох, исгэлэн зүйл амтагдах, хоолойд юм тээглэх, хоолой сөөх, ханиалгах зэрэг шинж тэмдгүүдийг үүсгэдэг. Өлөн элгэн дээр ходоодонд агуулагдах зүйл бага байдаг тул ходоодны хүчил улаан хоолой руу урсах магадлал харьцангуй өндөр байдаг. БНСУ-ын эрүүл мэндийн мэдээллийн эх сурвалжид ч өлөн элгэн дээрээ кофе уух нь кофейн ходоодны хүчил ялгаралтыг идэвхжүүлж ходоодны ханыг цочроодог, ялангуяа ходоодны үрэвсэл эсвэл улаан хоолойн сөргөө өвчтэй бол шинж тэмдгийг хүндрүүлж болзошгүйг1) анхааруулсан байдаг. Тиймээс хоол боловсруулах замын өвчтэй эсвэл өлөн элгэн дээрээ кофе уусны дараа байнга зовуурь мэдэрдэг бол кофе уух цагаа хоолны дараа болгож зохицуулах эсвэл өдрийн хэрэглээгээ багасгах зэрэг амьдралын хэв маягийн менежментийг заавал хэрэгжүүлэх шаардлагатай.

1) ‘Өглөө бүр өлөн элгэн дээрээ кофейн хэрэглэдэг хүмүүс... зүгээр болов уу?’, Health Chosun, 2024.

Кофены төрлөөс хамаарсан ходоодны цочролын түвшин

Кофены найрлага, сүү нэмсэн эсэх, кофейны агууламжаас хамаарч ходоодны салст бүрхэвчинд үзүүлэх цочролын түвшин өөр өөр байж болно. Нэгдүгээрт, бидний хамгийн түгээмэл уудаг американо нь кофейн болон кофены өөрийнх нь хүчиллэг бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг хэвээр агуулдаг тул өмнө тайлбарласанчлан гастрин ялгаралтыг нэмэгдүүлж, ходоодны хүчлийг цочроох үйлчилгээ нь харьцангуй шууд илэрдэг. Харин латте нь сүүнд агуулагдах уураг (казеин) болон өөх тос нь ходоодны хүчлийг тодорхой хэмжээгээр саармагжуулах үүрэг гүйцэтгэдэг тул американотой харьцуулахад цочрол нь харьцангуй бага мэдрэгдэж болно. Гэвч энэхүү саармагжуулах нөлөө нь хязгаарлагдмал тул ходоодны өвчтэй тохиолдолд үндсэн шийдэл болж чадахгүй. Мөн хүйтэн аргаар нэрсэн кофе (Cold brew) нь хүйтэн усаар удаан хугацаанд нэрдэг арга тул ердийн халуун усаар нэрсэн кофетой харьцуулахад зарим органик хүчлийн агууламж харьцангуй бага, хүчиллэг чанар нь доогуур байдаг тул кофены хүчиллэг амтанд мэдрэг хүмүүст харьцангуй ачаалал багатай санагдаж болно. Кофейнгүй кофены (Decaf) хувьд кофейныг ихэнхдээ зайлуулсан хэлбэр тул ходоодны хүчил ялгаралтыг шууд цочроох нөлөө нь ердийн кофеноос харьцангуй бага байж болно. Гэхдээ кофейнгүй кофе ч гэсэн кофейн нь бүрэн арилаагүй бөгөөд кофены өөрийнх нь органик хүчлүүд хэвээр агуулагддаг тул ходоодны салст бүрхэвчийн цочрол бүрэн алга болно гэсэн үг биш юм. Кофены төрөл өөр байсан ч кофейноор дамжсан G эсийн цочрол болон ходоодны хүчил ялгаралт ихсэх механизм ажилласаар байдаг тул ходоодны үрэвсэл эсвэл улаан хоолойн сөргөө өвчтэй тохиолдолд кофены төрлийг сонгохоос илүүтэйгээр өлөн элгэн дээрээ уухаас зайлсхийж, нийт хэрэглээгээ хянах нь илүү чухал юм.

«Кофены төрлөөрх ходоодны цочролын түвшин»

Ходоодны эрүүл мэндээ хамгаалж кофе уух арга

Хэрэв та кофены амтнаас татгалзаж чадахгүй бол ходоодны цочролыг хамгийн бага байлгах стратегийн хэрэглээний зуршил хэрэгтэй. Зүгээр л ‘уухгүй байх’ нь хариулт биш бөгөөд бидний биеийн хоол боловсруулах механизмыг ойлгож, түүнд тохируулан уухыг зөвлөж байна.

Нэгдүгээрт, сэрсэн даруйдаа биш ‘алтан цаг’-ийг ашиглах. Олон хүн нойроо сэргээхийн тулд нүдээ нээнгүүтээ кофе хайдаг ч, сэрснээс хойш 1~2 цагийн турш стресс зохицуулах даавар болох кортизолын ялгарал дээд цэгтээ хүрдэг. Энэ үед кофейн нэмэгдвэл кортизолын хэт их ялгарлыг өдөөж, дасал үүсгэх эсвэл хоол боловсруулах системийн хүчдэлийг нэмэгдүүлж болно. Тиймээс сэрснээс хойш ойролцоогоор 1~2 цагийн дараа, эсвэл өдрийн хоолны дараа 1 цагаас хойш кофе уух нь ходоодны хүчил ихэссэнээс үүдэлтэй ходоод хорсолтыг багасгаж, кофейны сэргээх үйлчилгээг илүү үр дүнтэй ашиглахад тусална.

Хоёрдугаарт, кофе уухаас өмнө аяга ус уух. Өлөн элгэн дээрээ шууд кофе уухаас илүүтэй бүлээн аяга ус урьдчилан уух нь кофен дахь органик хүчлүүд ходоодны салст бүрхэвчинд шууд хүрэх цочролыг зөөлрүүлэхэд тусална. Мөн кофе нь шээс хөөх үйлчилгээг идэвхжүүлж биеийн шингэнийг гадагшлуулдаг бөгөөд үүнээс болж ходоодны салст бүрхэвчийг хамгаалах орчин харьцангуй суларч болно. Тиймээс аяга кофены хамт хангалттай хэмжээний ус ууж, биеийн шингэний тэнцвэрийг хадгалах зуршил чухал юм.

Гуравдугаарт, сүүний саармагжуулах үйлчилгээг ашиглах. Американо шиг хар кофеноос илүүтэй сүү агуулсан латте төрлийн кофе нь ходоодны салст бүрхэвчийн цочролыг багасгахад харьцангуй тустай байж болно. Сүүний уураг, өөх тос нь ходоодны хүчлийг түр зуур саармагжуулж, ходоодны ханыг цочроохоос хамгаалах үүрэг гүйцэтгэдэг учраас тэр юм. Гэвч энэ нөлөө нь түр зуурынх бөгөөд хэт их хэрэглэх нь сүүнд агуулагдах кальцийн бүрэлдэхүүн хэсэг ходоодны хүчил ялгаралтыг цочроож болзошгүй тул зохих хэмжээг баримтлах нь чухал. Лактоз үл тэвчих шинжтэй бол лактозгүй сүү эсвэл ургамлын гаралтай орлуулагч хэрэглэх нь нэг арга юм. Мөн элсэн чихэр, сироп зэрэг чихэр нэмэх нь улаан хоолойн доод хуниас булчингийн даралтыг бууруулж сөргөө шинж тэмдгийг үүсгэж болзошгүй тул анхаарах хэрэгтэй.

Дөрөвдүгээрт, хэт халуун кофе ууж болохгүй! Улаан хоолой болон ходоодны салст бүрхэвч нь халууны цочролд өртөмтгий байдаг. Ялангуяа 65°C-аас дээш халуун ундааг давтан хэрэглэх нь салст бүрхэвчинд бичил гэмтэл учруулж, үрэвсэлт хариу үйлдэл үүсгэж болно. Үнэндээ өндөр хэмийн ундаа нь улаан хоолойн хорт хавдар зэрэг хорт хавдар үүсгэх боломжит хүчин зүйлд ангилагдсан байдаг тул анхаарал болгоомжтой байх шаардлагатай.2) Кофег хэт халуунаар нь биш, бага зэрэг хөргөсний дараа бүлээн төлөвт уух нь хоол боловсруулах замын эрүүл мэндийг хамгаалахад тустай. 2) Seoul Shinmun, «‘Тагийг нь нээж хөргөөрэй’... 65 хэмээс дээш халуун аяга ундаа, улаан хоолойн хорт хавдрын сэрэмжлүүлэг», 2026. Кофе нь зүгээр нэг таашаал авдаг хүнс төдийгүй орчин үеийн хүмүүсийн өдөр тутмын амьдрал, эрч хүчийг дэмжих хүчин зүйл болжээ. Гэсэн хэдий ч ижилхэн нэг аяга кофе байсан ч уух цаг болон арга барилаас хамаарч бидний биед үзүүлэх нөлөө нь өөр байж болно. Ялангуяа ходоод хорсох эсвэл сөргөө шинж тэмдэг байнга давтагдвал энэ нь зүгээр нэг амьдралын хэв маягийн асуудал биш, ходоодны өвчний дохио байж болох тул мэргэжлийн эмчид хандахыг зөвлөж байна. Өөрийн биеийн байдлыг анхааралтай ажиглаж, уух цаг болон аргаа зохицуулснаар кофег илүү эрүүл байдлаар таашаан уугаарай. 2) Seoul Shinmun, «‘Тагийг нь нээж хөргөөрэй’... 65 хэмээс дээш халуун аяга ундаа, улаан хоолойн хорт хавдрын сэрэмжлүүлэг», 2026. Хянасан: Chaum Хоол боловсруулах замын тасгийн профессор И Сан Ин

Мэргэшсэн салбар: Хоол боловсруулах замын хөдөлгөөний эмгэг, ходоод/бүдүүн гэдэсний дуран, ходоодны хорт хавдар/бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын эрт үеийн оношилгоо. Одоо Chaum Хоол боловсруулах замын тасагт ажиллаж буй профессор И Сан Ин нь хоол боловсруулах замын өвчний чиглэлээр төрөл бүрийн дурангийн шинжилгээгээр дамжуулан хорт хавдрыг эрт илрүүлэхэд анхаарч байгаа бөгөөд дуран ашиглан салст бүрхэвч тайрах болон ургацаг авах мэс ажилбаруудыг хийж байна. Ялангуяа Үндэсний хорт хавдрын төвөөс зөвлөсөн ходоодны дурангийн шинжилгээний мөчлөг болон насыг тогтооход хамтран оролцож, ходоодны хорт хавдрыг эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан. Лавлах: Chaum Хоол боловсруулах замын тасаг 02-3015-5300 | Сөүл хот, Гангнам дүүрэг, Чондам-дун 4-1, Chaum 2-р давхар, Амбулаторийн төв