Khi bạn lo lắng không rõ lý do, mối quan hệ giữa chất dẫn truyền thần kinh não và thực phẩm

Có những lúc tâm trạng bạn chùng xuống hoặc cảm thấy lo lắng vô cớ dù không có lý do đặc biệt nào.

Sự thay đổi cảm xúc này có thể liên quan đến sự mất cân bằng tinh vi của các chất dẫn truyền thần kinh xảy ra trong não, hơn là một vấn đề tâm trạng đơn thuần.

Hôm nay, cùng với Giáo sư Lee Kyung-mi từ Phòng khám Viêm mãn tính [Liệu pháp Thực phẩm], chúng tôi sẽ cho bạn biết cảm xúc bắt đầu từ não như thế nào và thực phẩm cũng như dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự cân bằng đó ra sao.

Sự thay đổi chất dẫn truyền thần kinh trong não khi lo lắng không rõ lý do

Có những lúc tâm trạng chùng xuống hoặc cảm xúc dao động dữ dội dù chỉ vì những chuyện nhỏ nhặt. Đặc biệt là vào thời điểm cuối năm và đầu năm mới như hiện nay. Có thể là do cơ thể mệt mỏi, nhưng thực tế thường là sự thay đổi cảm xúc đến trước cả cơ thể. Thay vì chỉ nghĩ đơn giản là « hôm nay mình nên nghỉ ngơi một chút », hãy thử nghĩ về dòng chảy vô hình đang diễn ra bên trong cơ thể bạn, đó là « sự cân bằng hóa chất trong não ». Cảm xúc không chỉ là trạng thái của tâm trí mà là một hiện tượng sinh lý được tạo ra bởi dòng chảy tinh vi của các chất dẫn truyền thần kinh tiết ra từ não. Khi sự cân bằng này bị lung lay, chúng ta thường trở nên nhạy cảm và lo lắng ngay cả với những việc nhỏ nhất.

Serotonin và Tryptophan: Chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến sự ổn định tâm trạng

Trung tâm của việc điều chỉnh cảm xúc là chất dẫn truyền thần kinh có tên là « Serotonin ». Serotonin đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định tâm trạng và giảm bớt lo âu. Serotonin này không tự nhiên tạo ra mà được tổng hợp từ một loại axit amin thiết yếu gọi là « Tryptophan ». Vì Tryptophan không được tạo ra trong cơ thể chúng ta nên nó phải được hấp thụ thông qua thực phẩm. Theo nhiều kết quả nghiên cứu, việc bổ sung Tryptophan có thể giúp giảm lo lắng hoặc tăng cường tâm trạng tích cực ở người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, vì các yếu tố môi trường và di truyền của mỗi người là khác nhau, nên việc chỉ ăn nhiều Tryptophan không có nghĩa là Serotonin sẽ tăng lên ngay lập tức. Thành phần carbohydrate trong bữa ăn hoặc tỷ lệ các axit amin khác cũng ảnh hưởng đến việc tổng hợp Serotonin, vì vậy sự cân bằng tổng thể của bữa ăn là rất quan trọng.

Vai trò của Taurine: Điều chỉnh sự hưng phấn thần kinh và lo âu

Một yếu tố cân bằng khác của hệ thần kinh là « Taurine ». Đây có thể là một từ quen thuộc với những ai đã từng uống nước tăng lực. Taurine là chất đóng vai trò điều chỉnh sự hưng phấn của thần kinh và ổn định nồng độ canxi trong tế bào. Nó ngăn chặn các tín hiệu trong não trở nên quá hưng phấn hoặc mất cân bằng. Trong một số nghiên cứu trên động vật, khi thiếu hụt Taurine, các hành vi tương tự như lo âu và trầm cảm đã xuất hiện, và khi được bổ sung, hiện tượng phục hồi cấu trúc tế bào thần kinh đã được quan sát thấy. Mặc dù các nghiên cứu trên người vẫn còn hạn chế, nhưng khả năng Taurine giúp duy trì sự cân bằng của hệ thần kinh và giảm bớt biên độ cảm xúc là hoàn toàn có cơ sở.

Ảnh hưởng của việc thiếu hụt Vitamin B12 đối với cảm xúc và chức năng thần kinh

Vitamin B12 cũng là một chất dinh dưỡng không thể thiếu để ổn định cảm xúc. Vitamin B12 bảo vệ bao myelin bao quanh các tế bào thần kinh, giúp việc truyền tín hiệu diễn ra suôn sẻ. Thiếu hụt Vitamin B12 có thể dẫn đến mệt mỏi, trầm cảm, giảm khả năng tập trung, và đã có báo cáo về các trường hợp cải thiện triệu chứng này khi bổ sung cho bệnh nhân bị thiếu hụt. Tuy nhiên, đối với những người có mức Vitamin B12 bình thường, bằng chứng cho thấy việc bổ sung thêm giúp tâm trạng tốt lên rõ rệt vẫn còn thiếu. Do đó, việc bổ sung hợp lý khi có sự thiếu hụt là hiệu quả nhất.

Ví dụ về bữa ăn có thể hấp thụ cả Tryptophan, Taurine và Vitamin B12

Như vậy, Tryptophan tạo ra Serotonin, Taurine điều chỉnh sự hưng phấn thần kinh và Vitamin B12 hỗ trợ tín hiệu thần kinh, tất cả kết nối với nhau để giúp duy trì sự cân bằng của não bộ. Có một món ăn có thể giúp bạn hấp thụ tất cả các chất dinh dưỡng này cùng một lúc, đó chính là món Canh đậu phụ non hải sản (Haemul Sundubu). Trong đậu phụ non có chứa nhiều protein đậu nành và đa dạng các loại axit amin bao gồm cả Tryptophan. Khi được chế biến và ăn nóng, việc tiêu hóa sẽ trở nên thuận lợi hơn và tỷ lệ sử dụng Tryptophan có thể tăng lên một chút. Nếu thêm tôm giàu Taurine (có nhiều trong sinh vật biển) và nghêu chứa Vitamin B12, sắt, kẽm, bạn có thể hấp thụ đồng thời các vi chất dinh dưỡng cần thiết để duy trì chức năng thần kinh. Một bữa ăn kết hợp cả Tryptophan, Taurine và Vitamin B12 trong một bát canh có thể mang lại sự hỗ trợ tích cực cho việc duy trì sự cân bằng chất dẫn truyền thần kinh của não.

Canh đậu phụ non hải sản

Một lưu ý là khi chế biến, tốt nhất là không nên làm quá cay. Vị quá cay có thể kích thích thần kinh giao cảm, làm tăng trạng thái tỉnh táo tạm thời, điều này thực tế có thể gây cản trở việc ổn định tâm trạng. Cuối cùng, nếu nhỏ một giọt dầu tía tô hoặc dầu mè, không chỉ làm tăng thêm hương vị mà còn giúp bạn hấp thụ axit béo Omega-3, giúp màng tế bào não linh hoạt và hỗ trợ truyền tín hiệu thần kinh. Khi tâm trạng dễ bị dao động, chúng ta thường đổ lỗi cho môi trường bên ngoài, lời nói của người khác hoặc một ngày mệt mỏi. Tuy nhiên, đằng sau đó có thể ẩn chứa sự mất cân bằng tinh vi của dòng chảy chất dẫn truyền thần kinh và tình trạng dinh dưỡng, vì vậy hãy thử bình tâm xem xét lại tình trạng dinh dưỡng của bản thân. Tất nhiên, một món ăn không thể giải quyết tất cả cảm xúc, nhưng vì hôm nay bạn đã biết về các chất dinh dưỡng giúp ích cho chức năng não và điều chỉnh tâm trạng, nếu bạn chú ý bổ sung chúng, đó sẽ là một điểm khởi đầu nhỏ giúp những con sóng cảm xúc trở nên êm đềm hơn một chút. Năm 2025 đầy biến động, tất cả các bạn đã vất vả rồi. Tôi cầu chúc cho một năm mới nơi bạn có thể an ủi tâm hồn và tiếp thêm sức mạnh bằng một bữa ăn ấm áp. Năm tới, Chaum cũng sẽ nỗ lực hơn nữa để truyền tải những thông tin sức khỏe hữu ích. Chúc mọi người năm mới hạnh phúc!

Lĩnh vực điều trị: Viêm mãn tính, Huấn luyện thói quen ăn uống, Trị liệu dinh dưỡng y học, Quản lý căng thẳng. Giáo sư Lee Kyung-mi từ Phòng khám Viêm mãn tính [Liệu pháp Thực phẩm] Chaum và Trường Y Đại học Khoa học Y dược Cha là chuyên gia y học gia đình, tập trung vào việc phòng ngừa và điều trị bệnh thông qua thực phẩm cũng như các giải pháp giải tỏa căng thẳng. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y Seoul, để nghiên cứu về một nền y học mới liên quan đến « chữa lành » vượt ra ngoài việc kê đơn thuốc và phẫu thuật, bà đã hoàn thành khóa học Y học tích hợp tại Đại học Arizona, Hoa Kỳ - trung tâm của y học tích hợp thế giới. Liên hệ: Phòng khám Viêm mãn tính [Liệu pháp Thực phẩm] Chaum 02-3015-5300 | Trung tâm Health Life, tầng 3 Chaum, 4-1 Cheongdam-dong, Gangnam-gu, Seoul.