Ойр ойрхон өтгөн хатах, суулгах нь гэдэсний эрүүл мэндийн аюулын дохио!

Бид өдөр тутмын амьдралдаа бие засах үйл ажиллагаа жигд бус байснаас болж таагүй мэдрэмж төрөх тохиолдол цөөнгүй гардаг.

Өтгөн хатууран гадагшлахад хүндрэлтэй болох өтгөн хаталт эсвэл усархаг өтгөнөөр ойр ойрхон бие засах суулгалт нь энгийн нэг шинж тэмдэг мэт харагдаж болох ч,

энэ нь гэдэсний эрүүл мэнд болон биеийн ерөнхий тэнцвэрт байдал алдагдаж буйн чухал дохио байж болно.

Сүүлийн үед стресс нэмэгдэх, хооллолтын буруу зуршил, нойр дутуу явах зэргээс шалтгаалан гэдэсний үйл ажиллагааны алдагдалтай өвчтөнүүдийн тоо нэмэгдэж байна.

Ихэнх хүмүүс өдөрт нэг удаа бие засахыг хэвийн гэж үздэг ч, ямар нэгэн асуудалгүйгээр саадгүй бие засаж байвал өдөрт 3 удаагаас эхлээд

долоо хоногт 3 удаа бие засах нь ч хэвийн үзэгдэл юм.

Ийнхүү бие засах хэлбэр болон давтамж нь хүн бүрт өөр өөр байдаг ч, хамгийн гол нь ердийн үеийнхээс өөрчлөгдөх нь асуудал болдог.

Энэхүү нийтлэлээр өтгөн хатах болон суулгах үндсэн шалтгаан, гэдэсний эрүүл мэндээ хадгалах менежментийн аргуудын талаар авч үзэх болно.

Өтгөн хатах шалтгаан

Өтгөн хаталт гэдэг нь зөвхөн бие засах давтамж цөөрөхийг хэлэхгүй. Өтгөн хаталт удаан үргэлжилбэл бие засах асуудлаас гадна хэвлийгээр дүүрэх, хоолны дуршил буурах, ядаргаа зэрэг шинж тэмдэг дагалддаг. Солонгосын Хоол боловсруулах эрхтэн судлалын нийгэмлэгээс долоо хоногт 3-аас цөөн удаа бие засах эсвэл бие засах үед хэт их хүчлэх, дутуу гарсан мэдрэмж төрөх, хатуу өтгөн гарах зэрэг шинж тэмдэг 3 сараас дээш хугацаагаар үргэлжилбэл 1) өтгөн хаталт гэж тодорхойлдог. Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээний газрын статистик мэдээгээр 2022 онд өтгөн хаталтын улмаас эмчилгээ хийлгэсэн өвчтөнүүдийн тоо ойролцоогоор 750 мянгад хүрсэн 2) бөгөөд энэ нь орчин үеийн хүмүүст түгээмэл тохиолддог өвчин болж, цаашид ч нэмэгдэх хандлагатай байна. Өтгөн хаталтын гол шалтгаан нь хооллолтын буруу хэв маяг, стресс, хөдөлгөөний дутагдал зэргээс үүдэлтэй гэдэсний үйл ажиллагааны сулрал юм.

Өтгөн хаталтыг ерөнхийд нь органик өтгөн хаталт болон үйл ажиллагааны өтгөн хаталт гэж ангилж болно. Органик өтгөн хаталт гэдэг нь бүдүүн гэдэсний хавдар, нарийсал, гэдэсний үрэвсэлт өвчин, мэдрэлийн тогтолцооны өвчин зэрэг

анатомийн болон эмгэг судлалын тодорхой шалтгаантай өтгөн хаталтыг хэлдэг бол, үйл ажиллагааны өтгөн хаталт нь гэдэс болон бие засах үйл ажиллагааны зохицуулалт алдагдсан ч бүтэц хэлбэрийн хувьд асуудалгүй тохиолдлыг хэлнэ. Мөн үйл ажиллагааны өтгөн хаталтыг дотор нь удаан дамжуулалттай өтгөн хаталт болон гадагшлуулах замын саатлын өтгөн хаталт гэж хуваадаг.

Удаан дамжуулалттай өтгөн хаталт

Бүдүүн гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөн удааширснаар өтгөн гэдсээр дамжин өнгөрөх хугацаа хэвийн хэмжээнээс хэт уртсах хэлбэр юм. Үүнд ус, эслэг дутагдах,

хөдөлгөөний идэвх буурах, гэдэсний булчин болон мэдрэлийн үйл ажиллагаа сулрах зэрэг нь гол шалтгаан болдог.

Гадагшлуулах замын саатлын өтгөн хаталт

Өтгөн шулуун гэдсэнд хүрсэн боловч шулуун гэдэсний хуниас булчин болон аарцгийн ёроолын булчин зохих ёсоор суларч чадахгүй байгаагаас гадагшлахад хүндрэлтэй байгаа төлөв байдлыг хэлнэ.

Бие засах буруу зуршил, байнга хэт их хүчлэх, шамбарам, шулуун гэдэсний ивэрхий зэрэг бүтцийн өөрчлөлтүүд шалтгаан болж болно.

Өтгөн хаталтын төрөл ба гол шинж тэмдэг
Ангилал	Тодорхойлолт	Гол шалтгаан	Төлөөлөх шинж тэмдэг	Сайжруулах арга
Үйл ажиллагааны өтгөн хаталт	Бүтцийн өөрчлөлтгүйгээр гэдэсний үйл ажиллагаа/бие засах зохицуулалт алдагдах	Амьдралын хэв маяг, булчин·мэдрэлийн үйл ажиллагааны сулрал	Бие засах хоорондын зай уртсах, хатуу өтгөн	Хоолны дэглэм·ус, дасгал, гэдэсний хөдөлгөөний зохицуулалт
Удаан дамжуулалттай өтгөн хаталт (Үйл ажиллагааны өтгөн хаталтын дэд төрөл)	Бүдүүн гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөн суларснаар өтгөн шилжих хугацаа саатах	Ус дутагдах, эслэг дутагдах, хөдөлгөөний идэвх буурах	Хатуу өтгөн, ойр ойрхон дутуу гарсан мэдрэмж	Ус·хоолны зохицуулалт, гэдэсний хөдөлгөөнийг дэмжих, тогтмол дасгал
Гадагшлуулах замын саатлын өтгөн хаталт (Үйл ажиллагааны өтгөн хаталтын дэд төрөл)	Шулуун гэдэс·аарцгийн ёроолын булчин сулрах саатсанаас бие засахад хүндрэлтэй болох	Бие засах буруу зуршил, аарцгийн ёроолын булчингийн үл зохицол, шамбарам·шулуун гэдэсний ивэрхий	Бие засах үед хэт их хүчлэх, бүрэн бус гадагшилсан мэдрэмж	Бие засах байрлалыг засах, аарцгийн ёроолын булчингийн дасгал гэх мэт
Органик өтгөн хаталт	Анатомийн эсвэл үрэвсэл болон хавдар зэрэг өвчний улмаас үүссэн өтгөн хаталт	Бүдүүн гэдэсний хавдар, нарийсал, гэдэсний үрэвсэлт өвчин, мэдрэлийн тогтолцооны өвчин	Шалтгаан болж буй өвчнөөс хамааран янз бүр	Шалтгаан болж буй өвчнийг эмчлэх

Ийнхүү өтгөн хаталт нь бүгд адилхан мэт харагдавч шалтгаан болон хариу арга хэмжээ нь эрс өөр байдаг тул шинж тэмдгээс хамааран зөв үнэлгээ хийх нь чухал юм. Үйл ажиллагааны өтгөн хаталтын үед эм эсвэл клизм ашиглан гэдэсний агуулгыг бүгдийг нь гадагшлуулбал гэдсэнд өтгөн дахин дүүртэл өтгөн хатах φαйл үргэлжлэх магадлалтай. Өтгөн хаталтын эмчилгээний эцсийн зорилго нь амьдралын хэв маягаа өөрчилж, байгалийн жамаар бие засах зуршилтай болох явдал юм.

1) Солонгосын Хоол боловсруулах эрхтэн судлалын нийгэмлэг. Өтгөн хаталтын эмчилгээний клиник удирдамж. 2019. http://www.ksgm.org/guide/8_kjg.pdf

2) Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээний газар, 2023 оны өдөр тутмын өвчин·эмчилгээний статистик

Суулгалтаар дамжуулан гэдэсний эрүүл мэндээ шинжих нь

Суулгалт нь гэдсэнд усны шимэгдэлт хангалтгүй явагдах эсвэл гэдэсний хөдөлгөөн хэт хурдсах үед үүсдэг. Өдөрт 3-аас дээш удаа шингэн өтгөнөөр бие засах эсвэл ердийнхөөс өтгөн дэх усны агууламж илт ихэссэн тохиолдолд суулгалт гэж оношилно. Цочмог суулгалт нь ихэвчлэн 2 долоо хоногийн дотор эдгэрдэг түр зуурын шинж тэмдэг бөгөөд гол шалтгаан нь халдварт ходоод гэдэсний үрэвсэл буюу норовирус·ротавирус, нянгаар (гэдэсний савханцар, салмонелла гэх мэт) бохирдсон ус эсвэл хоол хүнс хэрэглэх үед үүсдэг ба хэвлийгээр өвдөх·бөөлжих·халуурах·чичрөх зэрэг шинж тэмдэг дагалдаж болно. Нөгөөтэйгүүр, 4 долоо хоногоос дээш хугацаагаар үргэлжлэх архаг суулгалт нь энгийн гэдэсний үрэвслээс өөр шалтгаантай байж болзошгүй гэж сэжиглэх хэрэгтэй. Үүнд цочромтгой гэдэсний хам шинж, гэдэсний үрэвсэлт өвчин (Кроны өвчин·шархлаат бүдүүн гэдэсний үрэвсэл), лактоз үл тэвчих зэрэг шимэгдэлтийн алдагдал, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны ихсэлт зэрэг дотоод шүүрлийн өвчин, антибиотик·хавдрын эсрэг эм·зарим даралтны эм зэрэг эмийн нөлөөлөл хамаарна. Суулгалт давтагдвал бие дэх ус болон электролит (натри·кали) дутагдахад амархан бөгөөд үүнээс болж ядаргаа, шингэн дутагдал, булчин татах, хүнд тохиолдолд зүрхний хэм алдагдах хүртэл аюултай. Мөн гэдэсний салст бүрхэвч гэмтэж, гэдэсний бичил биетний тэнцвэр алдагдсанаар суулгалт улам үргэлжлэх φαйл үүсэж болох тул нарийн мэргэжлийн эмчийн оношилгоо, эмчилгээг зөвлөж байна.

Суулгалтын төрөл ба гол шинж тэмдэг
Хэлбэр	Гол шалтгаан	Онцлог	Сайжруулах арга
Цочмог халдварт суулгалт	Вирус, нянгийн халдвар гэх мэт	2 долоо хоногийн дотор сайжирна	Ус·электролит нөхөх болон ариун цэврийн дэглэм сахих
Цочромтгой гэдэсний хам шинж	Гэдэс-тархины дохионы зохицуулалт алдагдах, стресс	Стрессийн үед дордоно, бие зассаны дараа хэвлийн өвдөлт намдана	Тогтмол хооллох, кофеин·халуун ногоотой хоолыг багасгах
Гэдэсний үрэвсэлт өвчин	Гэдэсний дархлааны хариу урвал алдагдах	Цус алдах магадлалтай, жин хасагдах	Мэргэжлийн дурангийн шинжилгээ шаардлагатай
Шимэгдэлтийн алдагдалтай суулгалт	Лактоз үл тэвчих, цөсний хүчлийн шимэгдэлтийн асуудал гэх мэт	Өөх тос холилдсон өтгөн, усан дээр хөвөх өтгөн	Сүүн бүтээгдэхүүнийг хязгаарлах эсвэл хоол боловсруулах ферментийг шалгах
Эмээс үүдэлтэй суулгалт	Антибиотик, хавдрын эсрэг эм, антидепрессант гэх мэт	Эм уусны дараа шинж тэмдэг илэрнэ	Эмийн тунг зохицуулах шаардлагатай эсэхийг шалгах

Гэдэсний эрүүл мэндийг хамгаалах амьдралын хэв маяг

Гэдэсний эрүүл мэнд нь зөвхөн хоол боловсруулах үйл ажиллагаагаар хязгаарлагдахгүй, дархлааны зохицуулалт, энергийн солилцоо, дааврын тэнцвэр зэрэг биеийн олон төрлийн үйл ажиллагаатай нягт холбоотой байдаг. Гэдсэнд ойролцоогоор 100 их наяд гаруй бичил биетэн оршдог бөгөөд тэдгээрийн тэнцвэр нь хоол боловсруулах үйл явц, шим тэжээлийн шимэгдэлт, үрэвслийн урвалыг зохицуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тиймээс гэдэсний дотоод орчныг эрүүл байлгах нь гэдэсний эрүүл мэндийн менежментийн гол түлхүүр юм.

<Гэдэсний эрүүл мэндэд тустай амьдралын зөв хэв маяг>

Эслэг хэрэглэх

Эслэг нь гэдэсний чийгийг хадгалж өтгөнийг зөөлрүүлэхээс гадна гэдэсний ашигтай бактерийн хоол тэжээл болж бичил биетний тэнцвэрт байдалд тусалдаг.

Бүхэл үрийн будаа·овъёос·хүнсний ногоо·шошны төрөлд баялаг үл уусах эслэг болон алим·сонгино·цикорид агуулагдах уусдаг эслэгийг хамтад нь хэрэглэхийг зөвлөж байна.

Ус хангалттай уух

Өдөрт ойролцоогоор 1.5~2л ус уух нь өтгөнийг зөөлрүүлж гэдэсний хөдөлгөөнийг жигд болгодог.

Тогтмол хооллох болон бие засах зуршилтай болох

Тогтмол цагт хооллож, бие засах цагийн хэмнэлийг хадгалбал гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөн тогтворждог.

Стресс менежмент

Стресс нь гэдэс-тархины тэнхлэгт нөлөөлж гэдэсний хөдөлгөөнийг удаашруулах эсвэл гэдэсний хэт мэдрэг байдлыг үүсгэж болно. Тогтмол дасгал, хангалттай нойр, бясалгал зэрэг зуршил

тустай.

Менежментийн хүчин зүйл	Агуулга	Хүлээгдэж буй үр дүн
Эслэг хэрэглэх	Хүнсний ногоо, бүхэл үр, шош, жимс	Өтгөн дэх чийгийг хадгалах, гэдэсний бичил биетний тэнцвэр
Ус уух	Өдөрт 1.5–2л	Өтгөнийг шингэлж гэдэсний хөдөлгөөнийг дэмжих
Тогтмол хооллолт & бие засах зуршил	Тогтмол хооллох болон бие засах цагийг тогтоох	Гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөний хэмнэлийг тогтворжуулах
Стресс менежмент	Дасгал, нойр, бясалгал	Гэдэс-тархины тэнхлэгийг тогтворжуулах, хэвлийн өвдөлтийг багасгах
Пробиотик/ Пребиотик	Гэдэсний бичил биетний тэнцвэрийг зохицуулахад туслах	Гэдэсний орчныг сайжруулах болон үрэвслийг багасгах

Эцэст нь, өтгөн хатах эсвэл суулгах шинж тэмдэг удаан үргэлжлэх эсвэл давтагдах тохиолдолд бүдүүн гэдэсний хавдар, гэдэсний үрэвсэлт өвчин зэрэг суурь өвчнийг эрт илрүүлэхийн тулд тогтмол шинжилгээ хийлгэж, зөвлөгөө авах шаардлагатай.

Ийм тохиолдолд эмнэлэгт хандах шаардлагатай.

Өтгөн хаталт болон суулгалт нь ихэвчлэн хооллолтын зохицуулалт, ус уух, гэдэсний хөдөлгөөнийг сайжруулах зэрэг амьдралын хэв маягийн менежментээр сайжирч болно. Гэвч дараах аюулын дохио илэрвэл энгийн үйл ажиллагааны асуудлаас хальж, гэдэсний үрэвсэлт өвчин, бүдүүн гэдэсний хавдар, дотоод шүүрлийн алдагдал зэрэг суурь өвчин байх магадлалыг анхаарах хэрэгтэй.

Эмнэлэгт хандахыг анхаарах ёстой шинж тэмдгүүд

Өтгөн хатах эсвэл суулгах шинж тэмдэг 4 долоо хоногоос дээш үргэлжлэх тохиолдолд
Өтгөний хэмжээ өөрчлөгдөх, салсттай өтгөн, цустай өтгөн гарах тохиолдолд
Санамсаргүйгээр жин хасагдах шинж тэмдэг дагалдах үед
Хэвлийгээр байнга өвдөх эсвэл шөнө өвдөлтөөс болж сэрэх тохиолдолд
Шингэн дутагдлын шинж тэмдэг (хэт их цангах, шээсний хэмжээ багасах, толгой эргэх гэх мэт) илрэх тохиолдолд
Эм уусны дараа шинж тэмдэг улам дордсон тохиолдолд
50-иас дээш насанд сүүлийн үед бие засах хэв маяг илт өөрчлөгдсөн тохиолдолд

*Эх сурвалж: Солонгосын Хоол боловсруулах эрхтэн судлалын нийгэмлэг (https://gastrokorea.org) / Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээний газар (https://www.hira.or.kr/main.do)

Шинжилгээний төрөл	Зорилго	Шинжилгээний үр дүнгээр таамаглаж болох өвчин
Бүдүүн гэдэсний дуран	Бүдүүн гэдэсний салст бүрхэвчийн байдал, үрэвсэл, ургацаг эсвэл хавдрыг шалгах	Органик өтгөн хаталт, гэдэсний үрэвсэлт өвчин, бүдүүн гэдэсний хавдар гэх мэт
Өтгөний шинжилгээ (Далд цус·үрэвслийн үзүүлэлт)	Гэдсэнд үрэвсэл эсвэл цус алдалт байгаа эсэхийг шалгах	Гэдэсний үрэвсэлт өвчин, бүдүүн гэдэсний цус алдалтыг ялгах
Цусны шинжилгээ (Электролит·бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа гэх мэт)	Электролитийн тэнцвэр·дотоод шүүрлийн алдагдлыг үнэлэх	Шингэн дутагдал, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдал
Гэдэсний хөдөлгөөн·аарцгийн ёроолын булчингийн үйл ажиллагааны шинжилгээ	Гэдэсний хөдөлгөөн суларсан эсвэл гадагшлуулах үйл ажиллагааны саатал байгаа эсэхийг шалгах	Удаан дамжуулалттай өтгөн хаталт, гадагшлуулах замын саатлын өтгөн хаталт

Ийм дохио илэрсэн үед бүдүүн гэдэсний дуран, хэвлийн ЭХО, цусны шинжилгээ, өтгөний шинжилгээ, гэдэсний хөдөлгөөний шинжилгээ (бүдүүн гэдсээр дамжих хугацааг тодорхойлох шинжилгээ, шулуун гэдэс·хуниас булчингийн үйл ажиллагааны шинжилгээ) зэргийг хийлгэвэл үнэн зөв оношилгоо хийж, эмчилгээний чиглэлийг тогтооход тустай.

Гэдэсний эрүүл мэнд нь зөвхөн ариун цэврийн өрөөний таагүй байдлаас хальж, дархлаа, шим тэжээлийн шимэгдэлт, сэтгэл санаа болон энергийн солилцоо хүртэл өргөн хүрээнд холбогддог. Биеэс ирүүлж буй дохиог үл тоомсорлож болохгүй бөгөөд шинж тэмдэг давтагдах эсвэл тодорхойгүй байдлаар үргэлжилбэл мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөж, өөрт тохирсон шим тэжээл, хооллолтын зуршил, эмчилгээний төлөвлөгөө гаргах нь хамгийн аюулгүй бөгөөд хурдан арга юм.

Хянасан: Chaum-ын Хоол боловсруулах эрхтний тасгийн профессор Ли Сан Ин

Мэргэшсэн салбар: Хоол боловсруулах замын хөдөлгөөний эмгэг, ходоод/бүдүүн гэдэсний дуран, ходоодны хавдар/бүдүүн гэдэсний хавдрын эрт үеийн оношилгоо. Одоо Chaum-ын Хоол боловсруулах эрхтний тасагт ажиллаж буй профессор Ли Сан Ин нь хоол боловсруулах замын өвчнийг төрөл бүрийн дурангийн шинжилгээгээр дамжуулан хавдрыг эрт илрүүлэхэд анхаарч, дурангийн тусламжтайгаар салст бүрхэвч тайрах болон ургацаг авах мэс засал зэргийг гүйцэтгэж байна. Ялангуяа Үндэсний хавдрын төвөөс зөвлөсөн ходоод гэдэсний дурангийн шинжилгээний давтамж болон насыг тогтооход хамтран оролцож, ходоодны хавдрыг эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан. Лавлах: Chaum Хоол боловсруулах эрхтний тасаг 02-3015-5005 | Сөүл хот, Гангнам дүүрэг, Чондам-дун 4-1, Chaum 3 давхар, Амбулаторийн тасаг