Гадаад дахь аялал жуулчлалын хөлөг онгоцонд гарсан бөөнөөр халдварлалт, Хантавирус гэж юу вэ?

Сүүлийн үед дэлхийн аялал жуулчлалын зах зээл дахин сэргэж, аялал жуулчлалын хөлөг онгоцоор аялах эсвэл гадаадад удаан хугацаагаар аялахаар төлөвлөж буй хүмүүсийн тоо эрс нэмэгдэж байна. Гэсэн хэдий ч улс хоорондын шилжилт хөдөлгөөн идэвхжих тусам гадаад дахь халдварт өвчний асуудалд анхаарал хандуулах шаардлагатай байна. Саяхан Өмнөд Америкийн чиглэлийн аялал жуулчлалын хөлөг онгоцонд гарсан Хантавирусын (Андес вирус: Andes virus) бөөнөөр халдварласан тохиолдол олон улсын эрүүл мэндийн байгууллагуудын анхаарлыг татаж байна. Энэхүү нийтлэлээр Хантавирусын онцлог, эрсдэл болон урьдчилан сэргийлэх дүрмийг авч үзэх болно.

Өмнөд Америкийн аялал жуулчлалын хөлөг онгоцонд гарсан Хантавирусын бөөнөөр халдварлалт

Саяхан Өмнөд Атлантын далайд аялж байсан Нидерланд улсын харьяалалтай аялал жуулчлалын хөлөг онгоцонд шалтгаан нь тодорхойгүй амьсгалын замын өвчин бөөнөөр гарч, олон улсын анхаарлыг татсан юм. Шалгалтын үр дүнд уг тохиолдол нь Өмнөд Америкийн бүс нутагт тархсан Хантавирусын төрөл болох ‘Андес вирус (Andes virus)’-тай холбоотой болох нь тогтоогджээ. Уг хөлөг онгоц өнгөрсөн 4-р сард Аргентины Ушуайа бүс нутгаас хөдөлсөн бөгөөд зарим зорчигчид хөлөгт суухаасаа өмнө Өмнөд Америкийн байгалийн орчин, гадаа үйл ажиллагаа явуулдаг газруудаар аялсан болох нь тогтоогдсон байна. Аялал жуулчлалын хөлөг онгоц нь хүн амын нягтрал ихтэй, агааржуулалт хязгаарлагдмал байдаг тул халдварт өвчин тархахад эмзэг орчин гэж тооцогддог. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (ДЭМБ) энэхүү тохиолдолтой холбогдуулан хөлөг онгоцны дотоод эрсдэлийг ‘дунд’ (moderate) түвшинд үнэлсэн боловч олон улсын хэмжээнд тархах эрсдэлийг ‘бага’ (low) түвшинд гэж зарласан байна.1 Энэ нь Хантавирусын төрлүүдээс Андес вирус нь COVID-19 шиг агаар дуслын замаар өргөн хүрээнд тархдаг вирус биш, харин тодорхой орчинд өртөх эсвэл хязгаарлагдмал ойр дотны харилцааны үед дамждаг онцлогтойтой холбоотой юм.

1. Medical World News. «Өмнөд Америкийн аялал жуулчлалын хөлөг онгоцонд Андес вирусын бөөнөөр халдварлалт... Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар ‘Дотоодын эрсдэл бага’». 2026

Хантавирус? Андес вирус?

Мэдээ үзэж байхад Хантавирус, Андес вирус, Хантаан вирус зэрэг нэр томьёо холилдож магадгүй юм. Товчхондоо тайлбарлавал, Хантавирусын (Hantaviridae) гэр бүл гэх том вирусын ангилал дотор Хантаан вирус (Hantaan virus), Сөүл вирус (Seoul virus), Андес вирус (Andes virus) зэрэг багтдаг бөгөөд вирусын төрлөөс хамааран үүсгэдэг өвчин, шинж тэмдэг нь өөр өөр байдаг.

Солонгост голчлон тохиолддог Хантаан вирус болон Сөүл вирус нь ‘Бөөрний хамшинж бүхий цусархаг халууралт (HFRS)’-ыг үүсгэдэг вирус гэж ангилагддаг. Бөөрний хамшинж бүхий цусархаг халууралт нь халуурах, цус алдах хандлага, бөөрний үйл ажиллагаа муудах зэрэг гол онцлогтой бөгөөд халдвар авсан мэрэгч амьтдын ялгадас хатаж, агаар дахь тоос хэлбэрээр тархах үед түүгээр амьсгалах эсвэл шархаар дамжин халдварлах тохиолдол их байдаг.

Нөгөөтэйгүүр, саяхан гадаадын аялал жуулчлалын хөлөг онгоцонд бөөнөөр халдварласан тохиолдлоор анхаарал татсан Андес вирус нь голчлон Өмнөд Америкийн бүс нутагт тохиолддог бөгөөд уушги болон зүрхний үйл ажиллагаанд нөлөөлдөг ‘Хантавирусын зүрх-уушгины хамшинж (HCPS)’-ыг үүсгэдэг онцлогтой. Энэ нь амьсгал богиносох, уушгины хаван, зүрхний үйл ажиллагаа муудах зэргээр хурдан даамжирч болох бөгөөд зарим тохиолдолд хүнээс хүнд халдварласан тохиолдол бүртгэгдсэн байдаг. Гэсэн хэдий ч COVID-19 шиг ердийн агаар дуслын замаар томоохон хэмжээний дэгдэлт гарсан тохиолдол одоогоор тогтоогдоогүй байна.2

2. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар. «Гадаад дахь аялал жуулчлалын хөлөг онгоцны Хантавирусын зүрх-уушгины хамшинж (Андес вирусын халдвар)-тай холбоотой дотоодын эрсдэлийн үнэлгээ болон урьдчилан сэргийлэх дүрэм». 2026.

※ Нас баралтын түвшин нь улс орон болон тайлангийн мэдээллээс хамааран өөр өөр байж болно.

Ханиадтай төстэй тул анзааралгүй өнгөрөх аюултай эхний шинж тэмдгүүд

Андес вирусын халдвар авсны дараа хамгийн багадаа 1 долоо хоногоос дээд тал нь 8 долоо хоног хүртэлх нууц үе байж болно. Эхний үед халуурах, чичрэх, булчин өвдөх, толгой өвдөх, ядаргаа зэрэг ердийн ханиад томуутай төстэй шинж тэмдгээр эхэлдэг тул эрт танихад амаргүй байдаг. Зарим өвчтөнд дотор муухайрах, хэвлийгээр өвдөх, суулгах зэрэг хоол боловсруулах замын шинж тэмдэг илэрч болох бөгөөд үүний дараа өвчин хурдан даамжирвал амьсгал давчдах, уушгины хаван, цусны даралт буурах зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно. Ялангуяа хүнд өвчтөнүүдэд эрчимт эмчилгээ шаардлагатай байж болох бөгөөд хүчилтөрөгчийн эмчилгээ, хиймэл амьсгалын аппарат, ECMO (биеийн гадуурх хүчилтөрөгчөөр хангах төхөөрөмж) зэрэг эрчимт эмчилгээ хийгддэг. Одоогийн байдлаар Андес вирусын эсрэг зөвшөөрөгдсөн урьдчилан сэргийлэх вакцин эсвэл тусгай вирусын эсрэг эмчилгээний бодис байхгүй байна. Тиймээс халдвараас урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэх нь хамгийн чухал хариу арга хэмжээний стратеги гэж үнэлэгддэг.

Дотоодод нэвтрэх магадлал ба урьдчилан сэргийлэх дүрэм

Гадаадад халдвар гарсан мэдээг сонсоход дотоодод тархах магадлалын талаарх түгшүүр нэмэгдэж магадгүй юм. Гэсэн хэдий ч одоогоор Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар дотоодын нийгмийн эрүүл мэндийн эрсдэлийг ‘бага’ түвшинд үнэлж байна. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газрын мэдээлснээр Андес вирусын гол эзэн гэгддэг Өмнөд Америкийн мэрэгчид Солонгосын байгалийн орчинд тогтоогдоогүй бөгөөд одоогоор дотоодод нэвтэрсэн тохиолдол албан ёсоор бүртгэгдээгүй байна. Мөн хүнээс хүнд халдварлах тохиолдол маш хязгаарлагдмал нөхцөлд л бүртгэгдэж байгаа тул нийгмийн дунд тархах магадлал маш бага гэж үнэлэгдэж байна. Засгийн газар Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (ДЭМБ) зэрэг олон улсын байгууллагуудтай мэдээлэл солилцож, гадаад дахь нөхцөл байдлыг тасралтгүй хянаж байгаа бөгөөд нисэх онгоцны буудлын хорио цээр, генийн шинжилгээний систем зэрэг хяналтын системийг ажиллуулж байна. Тиймээс хэт их түгшихээс илүүтэйгээр үнэн зөв мэдээлэлд үндэслэн урьдчилан сэргийлэх дүрмийг мэдэж авах нь чухал юм. Хэрэв та Өмнөд Америкийн бүс нутагт аялах эсвэл байгальд ойр гадаа үйл ажиллагаа явуулахаар төлөвлөж байгаа бол мэрэгч амьтдад өртөхөөс сэргийлэхэд анхаарах хэрэгтэй. Андес вирус нь халдвар авсан мэрэгчдийн шээс, ялгадас, шүлс зэрэг нь хатаж, агаар дахь тоос хэлбэрээр тархах үед халдвар авах эрсдэл нэмэгддэг.

Тиймээс аяллын явцад зэрлэг мэрэгчид болон тэдгээрийн ялгадастай хүрэлцэхээс зайлсхийж, удаан хугацаагаар орхигдсон агуулах эсвэл битүү орон зайд орохыг багасгах нь зүйтэй. Кэмп хийх эсвэл треккинг хийсний дараа заавал гараа угаах зэрэг хувийн ариун цэврийг сайтар сахих хэрэгтэй. Мөн Өмнөд Америкийн халдвартай бүс нутагт зочилсноос хойш дээд тал нь 8 долоо хоногийн дотор шалтгаан нь тодорхойгүй халуурах, амьсгал давчдах, булчин хүчтэй өвдөх, хэвлийгээр өвдөх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл эмнэлгийн байгууллагад хандаж, гадаадад аялсан түүхээ эмнэлгийн ажилтнуудад заавал мэдэгдэх ёстой.

Шаардлагатай тохиолдолд Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газрын дуудлагын төвөөс (1339) зааварчилгаа авах боломжтой.

Гадаад аялал нь шинэ туршлага, эрч хүч өгдөг үнэ цэнэтэй цаг хугацаа боловч халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх зөв мэдээлэл болон үндсэн анхааруулгыг дагаж мөрдвөл илүү аюулгүй аялал болох болно. Одоогоор дотоодын эрсдэл бага түвшинд үнэлэгдэж байгаа хэдий ч Өмнөд Америкийн халдвартай бүс нутагт зочлохоор төлөвлөж байгаа бол урьдчилан сэргийлэх дүрмийг сайтар судалж, эрүүл мэндийн байдалдаа анхаарал хандуулах нь чухал юм.

*Ашигласан материал:

Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар: Халдварт өвчний хямралын удирдлагын товчоо, «Гадаад дахь аялал жуулчлалын хөлөг онгоцны Хантавирусын зүрх-уушгины хамшинж (Андес вирусын халдвар)-тай холбоотой дотоодын эрсдэлийн үнэлгээ болон урьдчилан сэргийлэх дүрэм», 2026

Лавлах

Chaum Premium үзлэгийн төв 02-3015-5005 | Сөүл хот, Гангнам дүүрэг, Чондам-дун 4-1 Chaum 2, 3-р давхар