Tại sao phụ nữ trưởng thành cũng nên tiêm vắc-xin ung thư cổ tử cung

Vắc-xin ung thư cổ tử cung thường được coi là loại vắc-xin cần tiêm trong độ tuổi thanh thiếu niên.

Chính vì vậy, không ít phụ nữ khi đã trưởng thành thường do dự với suy nghĩ « Liệu bây giờ có quá muộn không? » hay « Tiêm lúc này liệu có hiệu quả không? ». Tuy nhiên, nguy cơ nhiễm virus Human Papillomavirus (HPV) - nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung - không chỉ giới hạn ở một độ tuổi nhất định mà luôn hiện hữu đối với phụ nữ trưởng thành. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu lý do tại sao phụ nữ trưởng thành cũng nên cân nhắc tiêm vắc-xin ung thư cổ tử cung và giải đáp những thắc mắc liên quan.

Tại sao ung thư cổ tử cung được gọi là ‘căn bệnh ung thư có thể phòng ngừa’?

So với các loại ung thư khác, ung thư cổ tử cung có một đặc điểm rất độc đáo: nguyên nhân gây bệnh tương đối rõ ràng. Hơn 90% trường hợp ung thư cổ tử cung được biết là có liên quan trực tiếp đến việc nhiễm virus Human Papillomavirus, hay còn gọi là HPV. HPV là loại virus lây truyền qua đường tình dục, phổ biến đến mức phần lớn phụ nữ có quan hệ tình dục đều sẽ nhiễm ít nhất một lần trong đời.

Vấn đề không nằm ở bản thân việc nhiễm virus, mà là khi một số chủng HPV nguy cơ cao không tự đào thải khỏi cơ thể mà tồn tại lâu dài, chúng có thể gây ra những biến đổi bất thường ở tế bào cổ tử cung và tiến triển thành ung thư cổ tử cung sau nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ.

Nói cách khác, ung thư cổ tử cung không phải là căn bệnh xuất hiện đột ngột. Nó có một cấu trúc tiến triển có thể dự đoán được, trải qua giai đoạn tiền ung thư gọi là ‘tổn thương nội mô cổ tử cung’ trước khi được chẩn đoán là ung thư. Chính vì đặc điểm này, Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc đã phân loại ung thư cổ tử cung là loại ung thư điển hình có thể phòng ngừa được, đồng thời khuyến nghị tiêm vắc-xin HPV và khám sàng lọc định kỳ là những phương pháp phòng ngừa cốt lõi nhất. Vì ung thư cổ tử cung là căn bệnh có xác suất phòng ngừa trước rất cao thông qua vắc-xin, nên việc tiêm phòng là vô cùng cần thiết.

Lý do phụ nữ trưởng thành cũng cần tiêm vắc-xin ung thư cổ tử cung

Câu hỏi đầu tiên hiện lên trong đầu phụ nữ trưởng thành khi nghĩ đến vắc-xin ung thư cổ tử cung là: « Liệu có quá muộn không? ». Do các chương trình tiêm chủng quốc gia thường tập trung vào thanh thiếu niên, nên mọi người dễ hiểu lầm rằng vắc-xin HPV chỉ có tác dụng ở một độ tuổi nhất định. Tuy nhiên, đây chỉ là quyết định mang tính chính sách nhằm ưu tiên bảo vệ ở giai đoạn hiệu quả phòng ngừa cao nhất, chứ không có nghĩa là vắc-xin không có tác dụng đối với phụ nữ trưởng thành. HPV không phải là một loại virus đơn lẻ mà có hơn 200 chủng, trong đó có nhiều chủng nguy cơ cao liên quan trực tiếp đến ung thư cổ tử cung. Khả năng một người đã tiếp xúc với tất cả các chủng này chỉ vì đã có quan hệ tình dục là rất thấp. Do đó, phụ nữ trưởng thành vẫn hoàn toàn có cơ hội phòng ngừa các chủng HPV nguy cơ cao mà mình chưa nhiễm thông qua việc tiêm vắc-xin. Ngoài ra, HPV là loại virus có đặc tính là ngay cả sau khi đã nhiễm và tự khỏi, bạn vẫn có thể bị tái nhiễm với các chủng khác. Theo hướng dẫn của Hiệp hội Phụ sản Hàn Quốc, việc tiêm vắc-xin HPV ở nhóm phụ nữ trưởng thành từ 27 đến 45 tuổi đã được báo cáo là làm giảm đáng kể nguy cơ nhiễm virus nguy cơ cao kéo dài và phát triển các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung.1) Điều này cho thấy vắc-xin HPV không chỉ giới hạn ở độ tuổi thanh thiếu niên mà còn mang lại hiệu quả phòng ngừa ung thư lâu dài cho phụ nữ trưởng thành.

1) Hiệp hội Phụ sản Hàn Quốc. Bản sửa đổi khuyến nghị tiêm vắc-xin Human Papillomavirus (HPV) (2023). Tạp chí Hiệp hội Phụ sản Hàn Quốc, 66(1), 10-25.

Đặc biệt, đối với những phụ nữ từng có kết quả bất thường trong xét nghiệm tế bào cổ tử cung (Pap smear) hoặc xét nghiệm HPV trước đây, có khả năng họ đã từng tiếp xúc với một chủng HPV nhất định. Trong trường hợp này, mặc dù việc tiêm vắc-xin không nhằm mục đích điều trị tình trạng nhiễm trùng hiện tại, nhưng nó vẫn có ý nghĩa trong việc ngăn ngừa nhiễm thêm các chủng HPV nguy cơ cao khác. Thêm vào đó, gần đây có báo cáo cho thấy tỷ lệ nhiễm HPV ở phụ nữ độ tuổi 30-40 đang có xu hướng gia tăng.2) Điều này có liên quan đến những thay đổi xã hội như độ tuổi kết hôn thay đổi, sự gia tăng ly hôn/tái hôn và việc hình thành các bạn tình mới sau tuổi trung niên. Có thể thấy rằng nguy cơ nhiễm HPV không giới hạn ở một độ tuổi cụ thể mà vẫn tiếp tục tồn tại trong suốt thời kỳ trưởng thành.

2) Hiệp hội Ung thư Phụ khoa Hàn Quốc. Những hiểu biết mới nhất về vắc-xin HPV. Bản tin Hiệp hội Ung thư Phụ khoa Hàn Quốc. Tháng 4 năm 2021; 18-20.

Tại sao phòng ngừa HPV cũng quan trọng đối với phụ nữ đang có kế hoạch mang thai

Đối với những phụ nữ đang có kế hoạch mang thai trong tương lai, phòng ngừa HPV cũng là một yếu tố quản lý sức khỏe quan trọng. Mặc dù bản thân việc mang thai không gây nhiễm HPV, nhưng do những thay đổi trong hệ thống miễn dịch trong thai kỳ, virus HPV đang tiềm ẩn trong cơ thể có thể hoạt động trở lại hoặc các tổn thương liên quan có thể tiến triển. Do đó, gần đây trong giới y khoa, việc cân nhắc tiêm vắc-xin HPV như một phần của quá trình quản lý sức khỏe trước khi mang thai đang ngày càng tăng lên.3) Vắc-xin ung thư cổ tử cung không phải là ‘lựa chọn sẽ kết thúc nếu bỏ lỡ thời điểm’, mà là một phương tiện phòng ngừa có thể cân nhắc lại tùy theo tình trạng sức khỏe và giai đoạn cuộc đời của mỗi cá nhân.

3) Moon Se-young. Gia tăng các trường hợp kiểm tra nhiễm virus Human Papillomavirus (HPV) khi đang lập kế hoạch mang thai. Hidoc. https://news.hidoc.co.kr/news/articleView.html?idxno=23481

Sự thật và hiểu lầm về vắc-xin ung thư cổ tử cung

Xung quanh vắc-xin ung thư cổ tử cung, có rất nhiều thắc mắc như liệu có cần tiêm lại hay không, tiêm xong rồi thì có cần đi khám sàng lọc nữa không. Hãy cùng giải đáp những thắc mắc tiêu biểu về vắc-xin ung thư cổ tử cung.

Q1. Tôi đã tiêm vắc-xin rồi, liệu có cần tiêm lại vắc-xin 9 chủng (Gardasil 9) không?

Việc tiêm lại có thể được cân nhắc để ngăn chặn các chủng nguy cơ cao phổ biến ở người Hàn Quốc và bổ sung cho các lỗ hổng phòng ngừa. Trước đây, vắc-xin 4 chủng tập trung vào việc phòng ngừa chủng 16 và 18, vốn là nguyên nhân của khoảng 70% các ca ung thư cổ tử cung. Ngược lại, vắc-xin 9 chủng đã bổ sung thêm 5 chủng nguy cơ cao (31, 33, 45, 52, 58), mở rộng phạm vi phòng ngừa lên trên 90%. Theo các cuộc điều tra dịch tễ học trong nước, phụ nữ Hàn Quốc có tỷ lệ phát hiện chủng HPV 52 và 58 rất cao trong các tổn thương giai đoạn tiền ung thư cổ tử cung.4) Do đó, ngay cả khi đã hoàn thành việc tiêm vắc-xin 2 chủng hoặc 4 chủng, việc tiêm lại vắc-xin 9 chủng vẫn được khuyến nghị để mở rộng phạm vi bảo vệ.

4) Kim Yoon-mi. Tỷ lệ nhiễm HPV chủng 52 và 58 cao hơn so với các quốc gia khác. The Korean Doctors’ Weekly. https://www.docdocdoc.co.kr/news/articleView.html?idxno=1066704

Q2. Nếu đã tiêm đủ vắc-xin thì không cần đi khám sàng lọc ung thư cổ tử cung nữa đúng không?

Không đúng. Vắc-xin không thể ngăn chặn 100% mọi rủi ro, vì vậy việc khám định kỳ là bắt buộc. Vắc-xin HPV làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn việc nhiễm tất cả các chủng virus HPV nguy cơ cao. Ngoài ra, vắc-xin không có tác dụng điều trị đối với các loại virus đã nhiễm trước khi tiêm, vì vậy cần phải liên tục kiểm tra xem có tổn thương nào phát sinh hay không. Bất kể đã tiêm vắc-xin hay chưa, phụ nữ từ 20 tuổi trở lên được khuyến nghị nên đi khám sàng lọc ung thư cổ tử cung định kỳ 2 năm một lần.

Q3. Nếu đã có quan hệ tình dục hoặc ở độ tuổi 30-40 thì vắc-xin không còn hiệu quả đúng không?

Vắc-xin vẫn có hiệu quả rõ rệt trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng mới và ức chế sự tiến triển của tổn thương ở phụ nữ trưởng thành. Ngay cả đối với phụ nữ trưởng thành, hiếm khi ai đó bị nhiễm tất cả các chủng HPV cùng một lúc. Thông qua vắc-xin, bạn có thể tạo ra khả năng miễn dịch đối với các chủng virus nguy cơ cao khác mà mình chưa tiếp xúc, từ đó làm giảm nguy cơ phát triển các tổn thương tiền ung thư trong tương lai. Hiệp hội Phụ sản Hàn Quốc công nhận tính hiệu quả của việc tiêm vắc-xin cho phụ nữ trưởng thành lên đến 45 tuổi.

Q4. Nam giới có cần tiêm vắc-xin HPV không?

Việc nam giới tiêm phòng không chỉ bảo vệ sức khỏe của chính họ mà còn là biện pháp phòng ngừa quan trọng cho bạn đời. Khi nam giới tiêm vắc-xin, nó sẽ cắt đứt con đường lây truyền virus, tạo ra hiệu ứng miễn dịch cộng đồng góp phần ngăn ngừa ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Ngoài ra, nam giới cũng có thể phòng ngừa các bệnh do HPV gây ra như sùi mào gà, ung thư hậu môn, ung thư vòm họng, vì vậy việc tiêm vắc-xin được khuyến khích cho cả nam và nữ.

Q5. Nếu đã bị nhiễm HPV rồi thì tiêm vắc-xin cũng vô ích phải không?

Mặc dù vắc-xin ung thư cổ tử cung không phải là thuốc điều trị, nhưng nó giúp ngăn ngừa tái nhiễm và ngăn ngừa nhiễm thêm các chủng HPV khác. Ngoài ra, các kháng thể được tạo ra thông qua vắc-xin mạnh hơn và tồn tại lâu hơn so với kháng thể hình thành sau khi nhiễm trùng tự nhiên, vì vậy ngay cả khi có tiền sử nhiễm trùng, việc tiêm phòng vẫn có lợi từ góc độ phòng ngừa lâu dài.

Ung thư cổ tử cung là loại ung thư có nguyên nhân và chiến lược phòng ngừa rõ ràng. Vắc-xin HPV không phải là lựa chọn chỉ dành cho một độ tuổi nhất định, mà là một chiến lược phòng ngừa lâu dài cho sức khỏe hiện tại và tương lai. Điều quan trọng nhất là lập kế hoạch phòng ngừa phù hợp với bản thân thông qua việc tư vấn kỹ lưỡng với đội ngũ y tế.

Kiểm duyệt: Giáo sư Kang Moon-sun, Khoa Sản phụ khoa, Trung tâm khám ngoại trú Chaum

Lĩnh vực chuyên môn: Các bệnh phụ khoa, Phòng khám phụ nữ chưa kết hôn, Phòng khám mãn kinh. Giáo sư Kang Moon-sun, hiện đang phụ trách khám tại Khoa Sản phụ khoa Chaum, chuyên chẩn đoán và điều trị các bệnh phụ khoa khác nhau như u xơ tử cung, viêm âm đạo, xuất huyết bất thường, kinh nguyệt không đều và thời kỳ mãn kinh. Bà nổi tiếng với việc thăm khám kỹ lưỡng và thoải mái, hiện là thành viên chính thức của Hiệp hội Mãn kinh Hàn Quốc và Hiệp hội Siêu âm Sản phụ khoa Hàn Quốc, đồng thời không ngừng nghiên cứu chuyên môn. ​​​​​

Thông tin liên hệ

Khoa Sản phụ khoa Chaum 02-3015-5300 | Trung tâm khám ngoại trú tầng 2, Chaum, Cheongdam-dong, Gangnam-gu, Seoul