Уруул дээр цэврүү дахин дахин гараад байна уу? Уруулын хомхой үүсэх шалтгаан

Хүйтэн салхи ширүүсдэг өвлийн улиралд агаарын температур огцом буурч, хуурайшилт ихэссэнээс болж биеийн дархлаа харьцангуй амархан сулардаг. Энэ үед уруул орчим загатнах, ирвэгнэх, жижиг цэврүү үсрэх зэрэг шинж тэмдэг илэрч буй хүмүүс олон байдаг. Энэ нь дархлаа суларсан үед биед нуугдмал байсан вирус идэвхжсэнтэй холбоотой түгээмэл тохиолдол юм. Өнөөдөр өвлийн улирлын ‘урилгагүй зочин’ болох уруулын хомхой үүсэх шалтгаан болон өдөр тутмын амьдралдаа хэрхэн урьдчилан сэргийлэх талаар авч үзье.

Уруулын цэврүү буюу хомхой яагаад үүсдэг вэ?

Уруул дээр цэврүү үүсэх олон шалтгаан байж болох ч эмнэлзүйн практикт хамгийн түгээмэл ажиглагддаг төрөл нь уруулын хомхой юм. Уруулын хомхой нь ‘Энгийн герпес вирус төрөл 1’ (HSV-1)-ээр үүсгэгддэг бөгөөд хүн төрөлхтний дунд хамгийн түгээмэл тохиолддог вирусийн халдварын нэг юм. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газрын мэдээлснээр, энэ вирус анх халдварлахдаа амны хөндий болон уруул орчимд цэврүү үүсгэдэг бөгөөд шинж тэмдэг арилсан ч биеэс бүрэн устахгүйгээр нуугдмал байдалд үлддэг байна. Үүний дараа вирус нь ‘Гурвалсан мэдрэлийн зангилаа’ (Trigeminal ganglion) гэж нэрлэгддэг мэдрэлийн эсийн бөөгнөрөл дотор нуугдаж, ДНХ хэлбэрээр идэвхгүй төлөвт хадгалагддаг. Энэхүү нуугдмал вирус нь дархлааны тогтолцоо түр зуур сулрах үед дахин идэвхждэг. Ялангуяа өвлийн улирал шиг температур огцом буурах, хэт их ачааллаас үүдэлтэй стресс, нойр дутуу явах, хэт ягаан туяаны нөлөө зэргээс болж биеийн тэнцвэр алдагдах үед вирус мэдрэлийн дагуу арьс руу шилжин үрэвсэл үүсгэж, бидний мэддэг уруулын хомхой гарч ирдэг. Солонгосын Арьс судлалын нийгэмлэгийн мэдээллээр насанд хүрсэн хүн амын 60-90% нь HSV-1 халдвар авсан туршлагатай байдаг маш түгээмэл вирус боловч шинж тэмдгийн дахилтын давтамж болон эрчим нь тухайн хүний дархлааны байдлаас хамаарч ихээхэн ялгаатай байдаг.

Уруулын хомхойг оролдвол хоёрдогч халдварт өртөнө

Уруулын хомхой нь ерөнхийдөө 4 үе шаттайгаар явагддаг. Эхнийх нь ‘урьдал үе’ бөгөөд хараахан цэврүү үүсээгүй ч уруул орчим халуу оргих, загатнах эсвэл ирвэгнэх мэдрэмж төрнө. Энэ үед вирусийн эсрэг бэлдмэлийг хурдан хэрэглэвэл эмчилгээний нийт хугацааг богиносгоход тустай. Хоёр дахь ‘цэврүүтэх үе’-д жижиг будаа шиг цэврүүнүүд бөөгнөрөн гарч ирэх бөгөөд гурав дахь ‘шархлах үе’-д цэврүү хагарч, шүүс гоожин арьс зулгардаг. Энэ үе нь хамгийн их анхаарал болгоомж шаардлагатай шат юм. Шархтай хэсэгт гараараа хүрвэл вирус хуруу эсвэл нүд рүү дамжиж, нүдний герпес үүсгэж болохоос гадна алтлаг стафилококк зэрэг нянгаар үүсгэгдсэн хоёрдогч халдвар авбал сорви тогтох эрсдэл нэмэгддэг. Үүний дараа ‘нөхөн сэргэх үе’-д шилжихэд тав тогтож, аажмаар эдгэрдэг. Энэ явцад тавыг хүчээр хуулах нь эдгэрэлтийг удаашруулж, нөсөө толбо эсвэл сорви үлдээж болзошгүй тул зайлсхийх хэрэгтэй. Анхаарах зүйл бол уруулын хомхой зөвхөн уруулаар хязгаарлагдахгүй байж болно. Дархлаа маш их суларсан тохиолдолд ховор боловч тархины бүрхүүлийн үрэвсэл эсвэл тархины үрэвсэл болон даамжрах магадлалтай гэж тэмдэглэгдсэн байдаг. Мөн атопик дерматиттай өвчтөн уруулын хомхой тусч хүндэрвэл ‘Герпесийн экзема’ (Eczema herpeticum) хэмээх хүнд хүндрэл рүү шилжиж болох тул илүү нарийн арчилгаа шаардлагатай.

Уруулын хомхойн үе шат бүрийн онцлог болон зөвлөх арга хэмжээ

Дахилтаас сэргийлэх гол түлхүүр: Дархлааны менежмент

Уруулын хомхой дахин дахин гарах хамгийн гол шалтгаан нь вирус өөрөө биш, харин түүнийг дарангуйлж чадахгүй байгаа дархлааны байдал юм. Энгийн герпес вирус (HSV-1) нэгэнт халдварласан бол биеэс бүрэн арилдаггүй, мэдрэлийн зангилаанд нуугддаг тул дахих эсэх нь вирусийн оршин тогтнолоос илүү дархлааны тогтолцоо хэр тогтвортой байхаас хамаардаг. Ялангуяа вирусийн халдварыг хянадаг T-эс болон NK-эс (байгалийн устгагч эс)-ийн үйл ажиллагаа сулрах нь уруулын хомхой дахих зэрэг вирусийн халдвартай нягт холбоотой байдаг. Архаг ядаргаа, нойр дутагдал, стресс, шим тэжээлийн тэнцвэргүй байдал нь эдгээр дархлааны эсүүдийн идэвхийг бууруулж, нуугдмал байсан вирус дахин идэвхжих нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Өвлийн улиралд нарны тусгал багассанаас үүдэлтэй витамин D-ийн дутагдал, дотор орчинд байх хугацаа ихсэх, хуурай орчин зэрэг нь дархлааны тэнцвэрийг илүү амархан алдагдуулдаг.

Тиймээс уруулын хомхойноос урьдчилан сэргийлэхийн тулд зөвхөн шинж тэмдэг илэрсэн үед эм хэрэглэхээс илүүтэйгээр дархлааг тогтвортой байлгах амьдралын хэв маяг болон эрүүл мэндийн системчилсэн хяналтыг хамтад нь хийх нь чухал юм. Хангалттай унтаж амрах, тогтмол хооллох, уураг, витамин, эрдэс бодисын тэнцвэртэй хэрэглээ, стрессийн менежмент зэрэг нь бүгд вирусийн дахин идэвхжлийг дарангуйлахад бодит тусламж болдог хүчин зүйлүүд юм. Дархлааны менежментийн энэхүү ач холбогдлыг сүүлийн үед анагаах ухааны салбарт улам бүр онцлох болсон бөгөөд зарим эмнэлгийн байгууллагууд функциональ анагаах ухааны арга барилаар дархлааны байдлыг үнэлж, хувь хүний эмзэг хүчин зүйлсийг удирддаг урьдчилан сэргийлэх төвлөрсөн тусламж үйлчилгээг үзүүлж байна. Chaum Power Aging Clinic нь дархлааны менежментэд суурилсан урьдчилан сэргийлэх эмчилгээгээрээ алдартай эмнэлгийн байгууллагуудын нэг бөгөөд дахин дахин уруулын хомхой гарах эсвэл архаг ядаргаанд орсон өвчтөнүүдэд дархлааны байдлыг шалгах, амьдралын хэв маяг, шим тэжээлийн менежмент зэрэг амьдралын хэв маягийг бүхэлд нь удирдаж байна.

Уруул дээр цэврүү дахин дахин гарах нь зөвхөн арьсны асуудал биш, харин бидний биеэс илгээж буй дархлааны анхааруулах дохио байж болно. Хэрэв байнга дахиад байвал зөвхөн шинж тэмдгийг харахаас илүүтэйгээр өөрийн биеийн нөхөн сэргээх чадвар болон хамгаалалтын тогтолцоог шалгаж үзэх нь уруулын хомхойноос сэргийлэх хамгийн бодит эхлэл цэг болно. Энэ өвөл дархлаагаа сайн удирдаж, эрүүл энх, дулаан өнгөрүүлэхийг хүсье.

Эх сурвалж: Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар

Лавлах

Life Center Chaum 02-3015-5300 | Сөүл хот, Гангнам дүүрэг, Чондам-дун 4-1