Cuối đông ~ đầu xuân, cảnh báo bệnh truyền nhiễm!

Mùa đông năm nay, vốn đặc biệt lạnh giá và nhiều tuyết, cũng đang dần đi đến hồi kết. Về mặt mùa vụ, đây là thời điểm kết thúc mùa đông, nhưng về mặt bệnh truyền nhiễm, đây lại là giai đoạn cần đặc biệt chú ý. Bởi vì nhiệt độ dần tăng lên, các hoạt động ngoài trời và tụ tập tăng, cùng với sự tái hoạt động của các môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ. Thêm vào đó, việc duy trì sưởi ấm trong nhà dễ dẫn đến thiếu thông gió, tạo môi trường thuận lợi cho virus hô hấp và tiêu hóa lây lan. Thực tế, Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) cũng liên tục khuyến cáo cần chú ý đến các bệnh truyền nhiễm chính như cúm, RSV, norovirus trong khoảng thời gian từ cuối đông đến đầu xuân. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về các bệnh nhiễm virus điển hình cần đặc biệt chú ý trong giai đoạn này.

Cuối đông ~ đầu xuân, lý do nhiễm virus lại gia tăng

Vào cuối mùa đông, những khó chịu mà bạn cho là triệu chứng cảm lạnh thông thường thực ra có thể là các bệnh do virus như cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV), và norovirus. Vấn đề là những bệnh truyền nhiễm này rất khó phân biệt chỉ dựa vào các triệu chứng ban đầu. Chúng thường bắt đầu bằng các triệu chứng phổ biến như ho, sổ mũi, sốt, nên dễ bị bỏ qua như một sự suy giảm sức khỏe tạm thời, và trong thời gian đó, nhiều người bỏ lỡ thời điểm điều trị hoặc phải chịu đựng sự lây nhiễm bệnh. Đặc biệt, trong giai đoạn chuyển từ cuối đông sang đầu xuân, các hoạt động ngoài trời và tụ tập tăng lên, cùng với việc tái hoạt động của các môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ, cơ hội tiếp xúc với mầm bệnh tự nhiên tăng lên. Thêm vào đó, sự chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn tạo ra môi trường dễ làm mất cân bằng miễn dịch, và việc sưởi ấm trong nhà dẫn đến thiếu thông gió, tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan. Những yếu tố này kết hợp lại khiến tỷ lệ mắc bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng trở lại.

Do đó, các triệu chứng hô hấp hoặc tiêu hóa xuất hiện trong giai đoạn này không nên chỉ được coi là cảm lạnh thông thường, mà cần được xem xét lại, có tính đến thời điểm bắt đầu triệu chứng, có kèm theo sốt cao và các triệu chứng toàn thân hay không, cũng như các yếu tố nguy cơ như tuổi tác hoặc bệnh nền. Việc kiểm tra này có thể là một điểm khởi đầu quan trọng để phân biệt sớm bệnh truyền nhiễm và ứng phó phù hợp.

Bệnh truyền nhiễm cần chú ý đầu tiên, cúm và cảm lạnh. Khác nhau ở điểm nào?

Trong khoảng thời gian từ cuối đông đến đầu xuân, hai bệnh thường bị nhầm lẫn nhất là cúm và cảm lạnh. Cả hai bệnh đều bắt đầu bằng các triệu chứng hô hấp như ho, sổ mũi, đau họng, nên rất khó phân biệt ở giai đoạn đầu. Do đó, nhiều người thường bỏ qua và nghĩ rằng «chắc là cảm lạnh thôi», nhưng về mặt y học, có sự khác biệt rõ ràng về virus gây bệnh và diễn biến lâm sàng. Cảm lạnh do nhiều loại virus khác nhau gây ra, chẳng hạn như rhinovirus, và các triệu chứng thường bắt đầu từ từ và nhẹ. Ngược lại, cúm là một bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, đặc trưng bởi sốt cao đột ngột kèm theo các triệu chứng toàn thân rõ rệt như đau cơ, đau đầu, mệt mỏi nghiêm trọng. Tốc độ khởi phát triệu chứng và mức độ suy giảm sức khỏe toàn thân thường khác nhau giữa hai bệnh. Mặc dù người ta thường nghĩ rằng «chỉ cần nghỉ ngơi vài ngày là sẽ tự khỏi», nhưng đối với cúm, việc điều trị bằng thuốc kháng virus sớm sau khi xuất hiện triệu chứng có thể hữu ích, và được biết là hiệu quả càng cao nếu điều trị càng sớm. Ngoài ra, ở những nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi, phụ nữ mang thai, và người mắc bệnh mãn tính, nguy cơ biến chứng như viêm phổi tăng lên, cần được theo dõi cẩn thận hơn. Nếu xuất hiện sốt cao và các triệu chứng toàn thân, thay vì tự ý cho rằng đó là cảm lạnh thông thường và theo dõi diễn biến, bạn nên đến khám bác sĩ để xác định xem có phải là cúm hay không.

<Sự khác biệt giữa cúm và cảm lạnh>

Như trên, cúm và cảm lạnh có sự khác biệt rõ ràng về virus gây bệnh, mức độ triệu chứng và phương pháp điều trị. Đặc biệt, nếu xuất hiện sốt cao và các triệu chứng toàn thân rõ rệt, thay vì tự ý cho rằng đó là cảm lạnh thông thường, việc đến khám bác sĩ để xác định có phải là cúm hay không sẽ là một cách tiếp cận an toàn hơn.

Bệnh truyền nhiễm cần chú ý thứ hai, RSV

Virus hợp bào hô hấp (RSV) không phải là bệnh nhiễm trùng chỉ giới hạn ở một nhóm tuổi nhất định, mà có thể xuất hiện ở người lớn và thanh thiếu niên với các triệu chứng tương tự cảm lạnh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hầu hết người lớn thường trải qua bệnh nhẹ, trong khi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, ý nghĩa lâm sàng có thể khác biệt đáng kể. Đặc biệt, ở trẻ dưới 2 tuổi, có khả năng tiến triển thành viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi, và trong trường hợp này, có thể kèm theo các triệu chứng như thở nhanh, thở khò khè, khó thở. Đối với phụ huynh, dễ dàng nhận thấy đó chỉ là sổ mũi hoặc ho kéo dài, nhưng nếu quan sát thấy lượng sữa bú giảm hoặc thay đổi kiểu thở, thì khó có thể coi đó là cảm lạnh thông thường. Trong trường hợp này, bệnh viện sẽ theo dõi chặt chẽ diễn biến dựa trên tình trạng hô hấp và xem xét điều trị nội trú nếu cần. Nhiễm RSV hiện nay là một bệnh chủ yếu tập trung vào điều trị hỗ trợ như giảm triệu chứng và hỗ trợ hô hấp, hơn là điều trị kháng virus đặc hiệu, và việc nhận biết sớm cùng quản lý phù hợp có thể ảnh hưởng đến tiên lượng. Gần đây, liên quan đến dịch RSV, các cơ quan y tế cũng liên tục khuyến cáo cần chú ý đến việc chăm sóc sức khỏe trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Vệ sinh đường hô hấp cơ bản là quan trọng ở mọi lứa tuổi, nhưng đặc biệt đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cần theo dõi kỹ lưỡng hơn các thay đổi về triệu chứng.

<Nhiễm RSV, triệu chứng theo độ tuổi>​

Bệnh truyền nhiễm cần chú ý thứ ba, Norovirus

Nhiễm Norovirus là một bệnh viêm dạ dày ruột do virus điển hình thường bùng phát từ mùa đông đến đầu xuân, đặc trưng bởi các triệu chứng nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng xuất hiện đột ngột. Đặc biệt, virus này có khả năng lây lan mạnh mẽ chỉ với một lượng rất nhỏ, và thường bị hiểu lầm là «chỉ cần cẩn thận với thức ăn là đủ». Tuy nhiên, thực tế, lây truyền qua tiếp xúc với các bề mặt môi trường như tay, tay nắm cửa, nhà vệ sinh cũng rất phổ biến. Hơn nữa, virus có thể tiếp tục được bài tiết trong một khoảng thời gian ngay cả sau khi các triệu chứng đã thuyên giảm, do đó nguy cơ lây lan thêm rất cao ở các không gian sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, viện dưỡng lão. Điều trị tập trung vào việc ngăn ngừa mất nước và giảm triệu chứng, không phải kháng sinh, và quan trọng nhất là rửa tay và vệ sinh môi trường được nhấn mạnh là yếu tố cốt lõi trong phòng ngừa.

Khi đánh giá nhiễm virus, bệnh viện không chỉ xem xét các triệu chứng hiện tại. Họ còn xem xét thời điểm bắt đầu, cách các triệu chứng thay đổi, và liệu bệnh nhân có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không. Ngay cả với cùng các triệu chứng ho và sốt, cúm, RSV và cảm lạnh thông thường có thể có cách chẩn đoán và quản lý khác nhau. Do đó, nếu các triệu chứng kéo dài vài ngày hoặc trở nên tồi tệ hơn theo một cách khác thường, bạn nên đi khám bác sĩ. Thay vì lo lắng quá mức hoặc tự chẩn đoán, việc hiểu rõ đặc điểm của các bệnh truyền nhiễm đang lưu hành và đi khám khi cần thiết là một phương pháp quản lý sức khỏe thực tế.

-Tài liệu tham khảo: Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA)

(https://health.kdca.go.kr/healthinfo/biz/health/ntcnInfo/healthSourc/thtimtCntnts/thtimtCntntsView.do?thtimt_cntnts_sn=132&utm_source=kdca&utm_medium=kdca)

Liên hệ

Trung tâm Khám sức khỏe cao cấp Chaum 02-3015-5005 | 4-1 Cheongdam-dong, Gangnam-gu, Seoul, Tầng 2・3 Chaum

Câu hỏi thường gặp

Làm thế nào để phân biệt cúm và cảm lạnh thông thường?

Vâng, bạn có thể phân biệt chúng dựa trên tốc độ khởi phát triệu chứng và sự hiện diện của các triệu chứng toàn thân. Cảm lạnh thông thường bắt đầu từ từ và có các triệu chứng nhẹ, trong khi cúm (influenza) đặc trưng bởi sốt cao đột ngột từ 38 độ C trở lên, kèm theo đau cơ nghiêm trọng, đau đầu, mệt mỏi và các triệu chứng toàn thân rõ rệt khác.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị nhiễm RSV có nguy hiểm không?

Vâng, cần thận trọng vì nó có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi. Trong khi người lớn có thể trải qua như một cơn cảm lạnh nhẹ, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể có các triệu chứng như khó thở, thở khò khè, và giảm lượng bú, vì vậy cần theo dõi chặt chẽ tình trạng hô hấp của chúng.

Norovirus có thể được ngăn ngừa chỉ bằng cách cẩn thận với thức ăn không?

Không. Ngoài thức ăn, lây truyền qua tiếp xúc với bề mặt môi trường cũng thường xuyên xảy ra. Norovirus có khả năng lây lan rất mạnh và có thể lây nhiễm qua tay nắm cửa hoặc nhà vệ sinh, do đó rửa tay kỹ lưỡng và quản lý vệ sinh môi trường là chìa khóa để phòng ngừa.

Cúm (influenza) được điều trị như thế nào?

Việc dùng thuốc kháng vi-rút sớm khi xuất hiện triệu chứng sẽ hữu ích. Thời điểm điều trị càng sớm thì hiệu quả càng cao, đặc biệt các nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mãn tính có nguy cơ cao mắc các biến chứng như viêm phổi, do đó khi bị sốt cao cần nhanh chóng đến khám bác sĩ.

Tại sao nhiễm vi-rút lại gia tăng từ cuối mùa đông đến đầu mùa xuân?

Việc tăng cường ra ngoài và tụ tập, cùng với việc nối lại cuộc sống tập thể như trường học, là những nguyên nhân chính. Ngoài ra, sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm dễ làm mất cân bằng miễn dịch, và việc thông gió kém do sưởi ấm trong nhà tạo ra môi trường thuận lợi cho vi-rút lây lan.