Антибиотик хэрэглэх зөв арга

Антибиотик нь нянгийн халдварыг эмчилж, хүн төрөлхтний дундаж наслалтыг эрс уртасгасан анагаах ухааны томоохон ололт юм. Гэвч сүүлийн үед Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газраас (KDCA) антибиотикийн зохисгүй хэрэглээнээс үүдэлтэй «антибиотикийн дасал»-ын асуудлыг эрүүл мэндийн ноцтой аюул хэмээн анхааруулж байна. Антибиотикийн дасал нь эмийн үйлчилгээг бууруулж, хүнд хэлбэрийн халдварын эмчилгээнд томоохон саад болдог тул онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатай. Энэхүү нийтлэлээр Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газрын сүүлийн үеийн зөвлөмжийн дагуу антибиотикийг аюулгүй, үр дүнтэй хэрэглэх аргуудыг авч үзэх болно.

Антибиотик гэж юу вэ? Яагаад заавал шаардлагатай үед л хэрэглэх ёстой вэ?

Антибиотик нь нянг устгах эсвэл үржлийг нь саатуулдаг эм юм. Нян нь бие даан амьдарч, үрждэг бичил биетэн бөгөөд эсийн хана үүсгэж, уураг нийлэгжүүлэх замаар үрждэг. Антибиотик нь эдгээр нянгийн амьдралыг тэтгэх үйл явцын тодорхой хэсгийг сонгон хаадаг. Жишээлбэл, нянгийн ханыг сулруулж хагалах, эсвэл уургийн нийлэгжилтийг зогсоож дахин үржих боломжгүй болгодог. Тиймээс нянгийн гаралтай уушгины хатгалгаа, гүйлсэн булчирхайн үрэвсэл, зарим нянгийн гаралтай гэдэсний үрэвсэл зэрэгт үр дүнтэй байдаг. Гэвч ханиад, томуу зэрэг вирусээр үүсгэгддэг өвчинд үр дүнгүй. Учир нь вирус нь нянгаас өөр бүтэцтэй бөгөөд хүний биеийн эс дотор үрждэг тул нянг онилдог антибиотик үйлчилж чаддаггүй юм.

Шалтгаанд нь тохироогүй антибиотик хэрэглэх нь эмчилгээний үр дүнг сайжруулахгүйгээс гадна шаардлагагүй эмийн нөлөө болон гаж нөлөөний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Түгээмэл гаж нөлөөнд хэвлийгээр өвдөх, суулгах, ходоод эвгүйрхэх зэрэг хоол боловсруулах замын шинж тэмдэг багтдаг бөгөөд энэ нь гэдэсний ашигтай бактериудад нөлөөлдөгтэй холбоотой юм. Ховор тохиолдолд арьсан дээр тууралт гарах, чонон хөрвөс зэрэг харшлын урвал илэрч болох бөгөөд зарим антибиотик нь элэг, бөөрний үйл ажиллагаанд нөлөөлж болзошгүй тул эмчийн хяналтан дор болгоомжтой хэрэглэх ёстой. Тэгвэл «Шинж тэмдэг дээрдсэн байхад яагаад антибиотикийг дундаас нь зогсоож болохгүй гэж?» гэсэн асуулт гарч ирдэг. Антибиотик ууж эхлэхэд эхлээд эмэнд мэдрэг, сул нянгууд хурдан устдаг. Энэ үед шинж тэмдэг дээрдэх тохиолдол их байдаг. Гэвч харьцангуй тэсвэртэй нянгууд зарим хэсэг нь үлдсэн байж болно. Хэрэв уухаа зогсоовол амьд үлдсэн нянгууд дахин үржиж өвчин дахих, эсвэл эмэнд дасан зохицсон «дасалтай нян» сонгогдон үлдэх болно. Энэ нь л антибиотикийн дасал үүсэх эхлэл юм. Үнэндээ Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газраас ч антибиотикийг тогтоосон хугацаанд дуустал нь уух нь дасал үүсэхээс сэргийлэхэд чухал болохыг байнга зөвлөж байна.

Антибиотикийг «их хэрэглэх» биш, шаардлагатай нөхцөлд, тохирох тунгаар, зөвлөсөн хугацааг баримтлан «зөв хэрэглэх» нь чухал юм.

Тасаг бүрийн антибиотик бичих зарчим

Сүүлийн үед Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар нь холбогдох 7 яамтай хамтран Антибиотикийн даслын мэргэжлийн хороо болон Халдварт өвчний удирдлагын хорооны хэлэлцүүлгээр дамжуулан «Үндэсний антибиотикийн даслын менежментийн 3 дахь төлөвлөгөө (2026~2030)»-г боловсруулсан. Антибиотик нь нянгийн халдварыг эмчлэхэд зайлшгүй шаардлагатай эм боловч вирусийн гаралтай өвчин (ханиад, инфлюэнза, ихэнх цочмог хамрын үрэвсэл гэх мэт)-д үр дүнгүй байдаг. Тиймээс бүх тасгууд дараах зарчмын дагуу болгоомжтой жороор олгодог.

Дотор болон Хоол боловсруулах замын тасаг

Энгийн ханиад, томуунд антибиотик бичдэггүй бөгөөд нянгийн гаралтай уушгины хатгалгаа, гэдэсний үрэвсэл зэрэг нянгийн халдвар тодорхой оношлогдсон үед л зохих тун, хугацааг баримтлан хэрэглэдэг.

Мэс засал болон Арьсны тасаг

Хагалгааны дараах халдвараас сэргийлэх зорилгоор эсвэл идээт арьсны өвчний үед үүсгэгч нянд хамгийн тохиромжтой стандарт антибиотикийг нэн түрүүнд сонгон бичдэг.

Өрхийн анагаах ухааны тасаг

Өвчтөний өмнө нь антибиотик хэрэглэж байсан түүх болон харшилтай эсэхийг сайтар шалгаж, шинж тэмдэг болон үзлэгийн дүгнэлтийг нэгтгэн зөвхөн зайлшгүй шаардлагатай тохиолдолд тохирсон жорыг олгодог.

Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газраас зөвлөж буй «Антибиотик хэрэглэх 3 гол дүрэм»

Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газраас антибиотикийн дасал үүсэхээс сэргийлэхийн тулд өвчтөний өдөр тутмын амьдралдаа заавал дагаж мөрдөх 3 гол дүрмийг онцолж байна.

1. Эмчийн жорыг дагаж мөрдөх

Зөвхөн мэргэжилтэн шаардлагатай гэж үзсэн тохиолдолд л антибиотик уух бөгөөд ханиад зэрэг вирусийн өвчний үед дур мэдэн ууж болохгүй.

2. Уух хугацааг чанд баримтлах

Шинж тэмдэг сайжирсан ч бичиж өгсөн хугацаа дуустал заавал уух ёстой бөгөөд зогсоосон тохиолдолд амьд үлдсэн нянгууд дасал болох боломжтой.

3. Эмээ бусадтай хуваалцахгүй байх

Үлдсэн антибиотик эсвэл бусдын эмийг дур мэдэн уухгүй, гэр бүл, найз нөхөддөө өгөхгүй байх.

* Зураг 1, 2-ын эх сурвалж: https://www.kdca.go.kr/kdca/2848/subview.doenc=Zm5jdDF8QEB8JTJGYmJzJTJGa2RjYSUyRjQyJTJGMjE1NDY5JTJGYXJ0Y2xWaWV3LmRvJTNG

Засгийн газрын өөрчлөгдсөн удирдамж ба «Антибиотикийн зохистой байдлын үнэлгээ»

Засгийн газар одоогоор «Үндэсний антибиотикийн даслын менежментийн 2 дахь төлөвлөгөө (2021~2025)»-өөр дамжуулан эмнэлгийн байгууллагуудын антибиотикийн хэрэглээг системтэйгээр удирдаж байна. Зөвхөн антибиотикийг бага хэрэглэхээс гадна тухайн өвчинд хамгийн тохиромжтой антибиотикийг зохих хугацаанд хэрэглэж байгаа эсэхийг шалгадаг «Антибиотикийн зохистой байдлын үнэлгээ»-г бэхжүүлж байна. Ингэснээр өвчтөний аюулгүй байдал болон дасалтай нян үүсэхийг бууруулахыг зэрэг зорьж байна.

Антибиотикийг зөв хэрэглэвэл амь нас аврах ач тустай боловч буруу хэрэглэвэл бидний биед «супер бактери»-ийг өсгөх хор болж болно. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газрын онцолж буйчлан, антибиотикийн амжилттай эмчилгээ нь эмнэлгийн ажилтнуудын үнэн зөв оношилгоо, жор болон өвчтөний эмийг чандлан уух байдлаас хамаардаг. Бичиж өгсөн антибиотикийг дуустал нь уух жижигхэн хичээл зүтгэл нь таны эрүүл мэндийг хамгаалах хамгийн найдвартай арга юм.

- Эх сурвалж: Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газар (Антибиотикийн зохисгүй хэрэглээг таслан зогсоох үндэсний хариу арга хэмжээг бэхжүүлэх)/

https://www.kdca.go.kr/kdca/2847/subview.do?enc=Zm5jdDF8QEB8JTJGYmJzJTJGa2RjYSUyRjQxJTJGMzEwMjM3JTJGYXJ0Y2xWaWV3LmRvJTNG