Арьс бол таны юу идэж байгаагийн толь юм!

Оройн цагаар толинд харахад арьс бусад өдрүүдээс илүү өнгөгүй, хуурайшсан мэт санагдах үе байдаг. Үүнийг зүгээр л ядаргаанаас болсон гэж бодоход амархан боловч арьс бол манай биеийн хамгийн том эрхтэн бөгөөд бодисын солилцоо, дархлаа, исэлдэлтийн стресст маш мэдрэмтгий ханддаг эд юм. Тиймээс биеийн дотоод орчны өчүүхэн өөрчлөлт ч арьсан дээр шууд илэрч болно.

Сүүлийн үеийн арьс өнгө, дархлаа судлалын судалгаанд ‘бага түвшний архаг үрэвсэл’ (low-grade chronic inflammation) гэх ойлголтыг чухалчилж байна. Нүдэнд харагдах үрэвсэл байхгүй байсан ч бие дотор бага түвшний үрэвсэл тасралтгүй үргэлжилбэл арьсны коллаген аажмаар задарч, арьсны хамгаалалтын давхарга суларснаар хуурайшилт, мэдрэмтгий байдал үүсэхэд хялбар болдог. Үүний зэрэгцээ хэт ягаан туяа, стресс, нойрны дутагдал, цусан дахь сахарын огцом өсөлт зэрэг өдөр тутмын хүчин зүйлүүд нь бичил үрэвслийг даамжруулж, арьсны байдал өөрчлөгдөхийг илүү хурдан мэдрүүлдэг. Арьсны эрүүл мэндэд чухал өөр нэг хүчин зүйл бол эсийн бүрхүүлийн тосны хүчлийн найрлага юм. Арьсны эсийн бүрхүүл нь өөх тосноос бүрддэг бөгөөд ямар төрлийн тосны хүчил хэр зэрэг агуулагдаж байгаагаас хамаарч эсийн бүрхүүлийн уян хатан чанар, чийг барих чадвар, үрэвслийн хариу урвалын мэдрэмтгий байдал өөр өөр байдаг. Мөн чөлөөт радикал хуримтлагдах нь коллагены задрал болон нөсөө толбо үүсэхийг дэмжиж, гэрлийн нөлөөт хөгшрөлтийг түргэсгэдэг тул арьсны эрүүл мэндийн төлөө үрэвслийг хянах, эсийн бүрхүүлийг тогтворжуулах, исэлдэлтийн эсрэг хамгаалалтыг зэрэг анхаарах хэрэгтэй.

Арьсны үрэвслийг намдаах гол бүрэлдэхүүн хэсэг бол омега-3 тосны хүчил юм. Энэхүү тосны хүчил нь үрэвсэл үүсгэгч цитокины ялгарлыг дарангуйлж, эсийн бүрхүүлийн уян хатан чанарыг нэмэгдүүлснээр арьсны чийг алдагдлыг бууруулахад тусалдаг. Үүний эсрэгээр боловсруулсан хүнс, түргэн хоолонд ихээр агуулагддаг транс тос нь үрэвсэлт цитокиныг нэмэгдүүлж, цусны урсгалыг саатуулан, чөлөөт радикалыг ихэсгэснээр арьсны нөхөн төлжих чадварыг бууруулдаг. Эрүүл арьстай байхын тулд эдгээрийн хэрэглээг аль болох багасгах нь зүйтэй.

Арьс хэт ягаан туяа болон стресст өртөх үед чөлөөт радикал үүсэхэд хялбар байдаг. Үүнийг дарангуйлах антиоксидант бүрэлдэхүүн хэсгүүдэд каротиноид, витамин С, Е болон астаксантин орно. Эдгээр бодисууд нь коллагены задрал болон нөсөө толбо үүсэхээс сэргийлж, арьсны уян хатан байдал, өнгийг хадгалах үүрэг гүйцэтгэдэг. Витамин D нь арьсны дархлааны үйл ажиллагааг тогтворжуулж, эпидермисийн хамгаалалтын давхаргыг бүрдүүлдэг уураг, липидийн нийлэгжилтэд оролцдог. Дутагдсан тохиолдолд арьс амархан мэдрэмтгий, хуурай болж гадны цочролд өртөмтгий болдог.

Арьсанд шаардлагатай омега-3 тосны хүчил, антиоксидант астаксантин, витамин D-гээр баялаг тул арьсны эрүүл мэндэд тустай гол хүнс бол яргай загас (salmon) юм. Омега-3 нь арьсны үрэвслийг намдааж, эсийн бүрхүүлийг тогтворжуулдаг бол астаксантин нь хэт ягаан туяанаас үүдэлтэй чөлөөт радикал үүсэхийг дарангуйлж, гэрлийн нөлөөт хөгшрөлтийг удаашруулахад тусалдаг. Витамин D нь арьсны дархлааг зохицуулж, үрэвслийн урвалыг тогтворжуулдаг тул яргай загасыг эдгээр гурван үндсэн функцийг агуулсан хүнсний түүхий эд гэж хэлж болно. Яргай загасыг эрүүл аргаар хэрэглэхэд хоол хийх арга ч чухал. ‘Яргай загасны папийот’ нь цаас эсвэл тугалган цаасан дотор орцуудыг уураар жигнэх арга бөгөөд өндөр хэмд шууд өртдөггүй тул омега-3 тосны хүчлийн исэлдэлтээс сэргийлж, антиоксидант бодисуудын эвдрэлийг хамгийн бага түвшинд байлгадаг. Тос бараг хэрэглэдэггүй тул транс тосонд өртөхгүй бөгөөд орцуудын чийгшил нь шим тэжээлийг хадгалж үлддэг тул арьсанд ээлтэй хоол болдог.

Яргай загасыг долоо хоногт 2-3 удаа тогтмол хэрэглэвэл илүү үр дүнтэй. Учир нь омега-3 болон антиоксидант бодисууд биед хуримтлагдах үед арьсны хамгаалалтын давхарга бэхжиж, үрэвсэл намдах үр нөлөө илэрдэг. Яргай загас идэх өдрөө транс тос ихтэй боловсруулсан хүнс эсвэл шарсан хоолны хэрэглээг багасгавал үрэвслийн эсрэг үйлчилгээ нь илүү сайжирна. Мөн витамин С-гээр баялаг жимс, хүнсний ногоотой хамт хэрэглэвэл яргай загасан дахь антиоксиданттай харилцан үйлчилж, арьс хамгаалах чадварыг улам нэмэгдүүлдэг.

Арьс нь гоо сайхны бүтээгдэхүүнээс илүү хоол хүнсний нөлөөг илүү хурдан бөгөөд гүн гүнзгий хүлээж авах тохиолдол их байдаг. Яргай загасны папийот нь арьсанд шаардлагатай шим тэжээлийг байгалийн аргаар өгөхөөс гадна хоол хийх явцад шим тэжээлийн алдагдлыг багасгадаг тул нэг сумаар хоёр туулай буудахтай адил юм. Арьс бидний идэж буй хоолонд санаснаас илүү үнэнчээр хариу үйлдэл үзүүлдэг. Гаднаа илрэх арьсны эрүүл мэндийн төлөө эхлээд дотоод эрүүл мэндээ анхаарах хэрэгтэй.

Яргай загасны папийот хийх арга

*Орц (2 хүний порц): Яргай загас 200г, сам хорхой 6 ш, мөөг 3 ш, аспаргус 2 ш (40г), сонгино 1/3 ш (70г), сармис 6 хумс, нимбэг 1 ш,

розмарин 20г, шар тос (ghee butter) 2 том халбага, давс 1/2 жижиг халбага, хар перц 1 жижиг халбага

• Мөөг, сармис, сонгино, нимбэгийг (тал) нимгэн хэрчинэ. Аспаргусыг тохиромжтой хэмжээгээр хэрчинэ.

• Хүнсний цаасан дээр сонгиноо зулж, дээр нь яргай загасаа тавиад нимбэгний (тал) шүүс шахаж хийнэ. Давс, перцээр амтална.

• Сармис, мөөг, аспаргус, сам хорхой, нимбэгээ нэмээд дээр нь розмарин болон шар тосоо тавина.

• Хүнсний цаасаа хуйлж, хоёр үзүүрийг нь дахин нугалж агаар орохгүйгээр битүүмжилнэ.

• Агаарт шарагчинд (air fryer) хийж 180 хэмд 25-30 минут жигнэнэ. Шарах шүүгээ ашиглах бол 200 хэмд урьдчилан халааж 25-30 минут жигнэнэ.

- Бичсэн бөгөөд хянасан: Chaum Хүнс засал [Архаг үрэвслийн клиник]-ийн профессор Ли Гён Ми

- Эх сурвалж: https://gonggam.korea.kr/newsContentView.es?mid=a12605000000&section_id=NCCD_CULTURE_TOTAL&content=&code_cd=&nPage=1&b_list=9&news_id=2e47a0f8-85fe-45cd-8b20-38e5f2ad2097

Мэргэшсэн салбар: Архаг үрэвсэл, хооллолтын зуршил өөрчлөх зөвлөгөө, эмнэлгийн шим тэжээлийн эмчилгээ, стресс менежмент. Chaum Хүнс засал [Архаг үрэвслийн клиник] болон CHA Анагаах ухааны их сургуулийн профессор Ли Гён Ми нь өрхийн анагаах ухааны мэргэжилтэн бөгөөд хоол хүнсээр дамжуулан өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх, стресс тайлах шийдэлд анхаарлаа хандуулдаг. Сөүлийн үндэсний их сургуулийн анагаахын сургуулийг төгсөөд, зөвхөн эм тариа, мэс заслаар хязгаарлагдахгүй ‘эдгэрэл’-ийн шинэ анагаах ухааныг судлахаар дэлхийн нэгдсэн анагаах ухааны төв болох АНУ-ын Аризонагийн их сургуулийн нэгдсэн анагаах ухааны курсыг дүүргэсэн. Лавлах: Chaum Хүнс засал [Архаг үрэвслийн клиник] 02-3015-5300 | Сөүл хот, Гангнам дүүрэг, Чондам-дун 4-1, Chaum 3 давхар, Health Life Center