Chinh phục sức khỏe mùa giao mùa: Duy trì trạng thái cân bằng và tăng cường miễn dịch bằng phương pháp tự nhiên (Hướng dẫn thực đơn - Canh nấm tía tô dại)

Nhiệt độ buổi sáng giảm xuống mức một con số, những cơn gió lạnh buốt đầu mũi báo hiệu ngưỡng cửa của đầu mùa đông đã đến.

Giao mùa không chỉ đơn thuần là thời điểm chuyển giao giữa các mùa, mà còn là lúc cơ thể chúng ta vận hành tổng thể để duy trì « trạng thái cân bằng nội môi » nhằm thích nghi với môi trường mới. Khi sự chênh lệch nhiệt độ khiến trạng thái cân bằng này bị lung lay, nguy cơ suy giảm miễn dịch và các bệnh lý tim mạch, mạch máu não sẽ gia tăng. Do đó, chúng ta cần đặc biệt chú trọng chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn này. Hôm nay, Giáo sư Lee Kyung-mi từ Phòng khám Viêm mãn tính (Trị liệu bằng thực phẩm) sẽ chia sẻ về tầm quan trọng của việc quản lý sức khỏe mùa giao mùa cùng công thức món ăn ngon giúp bồi bổ cơ thể.

Ảnh hưởng của sự thay đổi nhiệt độ mùa giao mùa đối với cơ thể

Cơ thể chúng ta có khả năng tự điều chỉnh để duy trì ổn định các trạng thái sinh lý bên trong như thân nhiệt, huyết áp, nước, điện giải, đường huyết và nồng độ hormone ngay cả khi môi trường bên ngoài thay đổi. Khả năng này được gọi là « trạng thái cân bằng nội môi ». Chức năng này hoạt động dựa trên sự kết nối tinh vi giữa hệ thần kinh tự chủ, hệ nội tiết và hệ miễn dịch. Ví dụ, khi thời tiết đột ngột trở lạnh, các mạch máu dưới da co lại để giảm mất nhiệt, hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt làm tăng nhịp tim và huyết áp. Ngược lại, trong môi trường nóng, mạch máu giãn ra để tỏa nhiệt, hệ thần kinh phó giao cảm được kích hoạt giúp nhịp tim giảm xuống.

Tại sao duy trì cân bằng nội môi lại quan trọng: Nguy cơ bệnh tim mạch và mạch máu não gia tăng

Cân bằng nội môi là phản ứng thiết yếu để sinh tồn, nhưng nếu sự thay đổi quá đột ngột hoặc lặp đi lặp lại, hệ thống này sẽ bị quá tải. Cơ thể có thể chịu đựng được những thay đổi trong phạm vi nhỏ, nhưng vào mùa giao mùa khi chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lên tới trên 10 độ C, các phản ứng như điều tiết thân nhiệt và co mạch máu diễn ra quá mức và liên tục, khiến sự cân bằng dễ bị phá vỡ. Khi đó, chúng ta dễ cảm thấy mệt mỏi hoặc suy giảm khả năng miễn dịch. Theo nhiều nghiên cứu dịch tễ học, cứ mỗi khi chênh lệch nhiệt độ tăng thêm 1 độ C, tỷ lệ mắc nhồi máu cơ tim tăng khoảng 2-3%. Việc co giãn mạch máu liên tục trong mùa giao mùa khiến huyết áp tăng đột ngột, gây áp lực cho tim và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như cao huyết áp, đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Đặc biệt, những người mắc bệnh chuyển hóa mãn tính như tiểu đường, huyết áp, mỡ máu cao cần phải chú trọng quản lý mạch máu. Ngoài ra, khi nhiệt độ thấp, lưu lượng máu đến niêm mạc đường hô hấp trên giảm đi, làm yếu phản ứng miễn dịch tại chỗ và tạo điều kiện cho virus nhân bản. Vì tỷ lệ nhiễm trùng hô hấp tăng cao trong môi trường lạnh, nên việc quản lý lối sống đồng thời chú trọng sức khỏe mạch máu và điều tiết miễn dịch là vô cùng cần thiết.

Nguyên liệu bảo vệ sự cân bằng: ① Hạt tía tô dại (Deul-kkae)

Giao mùa mang ý nghĩa lớn hơn cả sự thay đổi nhiệt độ đơn thuần. Đây là lúc cơ thể phải gồng mình đối phó với sự thay đổi môi trường, dẫn đến quá tải trong việc duy trì cân bằng nội môi, vì vậy việc chăm sóc đồng thời mạch máu và miễn dịch là rất quan trọng. Điều chỉnh chế độ ăn uống lúc này là cách dễ dàng và hiệu quả nhất để phục hồi sự cân bằng. Hai nguyên liệu tiêu biểu giúp phục hồi cân bằng cơ thể và tăng cường sức khỏe miễn dịch/mạch máu là hạt tía tô dại và nấm.

Hạt tía tô dại không chỉ là nguyên liệu được người Hàn Quốc yêu thích vì hương vị béo bùi mà còn là một vị thuốc tự nhiên có giá trị sinh lý đáng kinh ngạc. Chất béo trong hạt tía tô dại chủ yếu là axit alpha-linolenic (ALA), một loại axit béo Omega-3 thực vật. Thành phần này khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa một phần thành EPA và DHA, giúp giảm cholesterol xấu (LDL), giảm viêm trong mạch máu và ngăn ngừa hình thành cục máu đông, giúp mạch máu luôn sạch sẽ. Ngoài ra, nó còn giàu Vitamin E - một chất chống oxy hóa mạnh mẽ giúp ngăn ngừa lão hóa tế bào và duy trì thành mạch máu khỏe mạnh.

Nguyên liệu bảo vệ sự cân bằng: ② Nấm 🍄

Nấm là thực phẩm tiêu biểu ít calo, giàu chất xơ, giúp tăng cường khả năng miễn dịch. Đặc biệt, Beta-glucan trong nấm kích thích các tế bào miễn dịch trong đường ruột, hoạt hóa các đại thực bào và tế bào T. Nhờ đó, khả năng kháng khuẩn được nâng cao và giúp cân bằng chức năng miễn dịch. Khi kết hợp với hạt tía tô dại, chúng tạo ra hiệu quả cộng hưởng. Axit béo Omega-3 trong tía tô dại thúc đẩy bài tiết axit mật để giảm cholesterol, trong khi chất xơ của nấm ngăn chặn axit mật này tái hấp thụ ở ruột, giúp hiệu quả giảm cholesterol tăng lên gấp bội.

Công thức giữ cân bằng và tăng miễn dịch: Canh nấm tía tô dại

Để nhận được lợi ích sức khỏe từ cả tía tô dại và nấm, tôi khuyên bạn nên chế biến món « Canh nấm tía tô dại » như một bữa ăn dinh dưỡng mùa giao mùa. Việc kết hợp đa dạng các loại nấm vào mùa thu như nấm bào ngư, nấm hương, nấm linh chi, nấm san hô... sẽ giúp bổ sung phong phú chất xơ, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Khi chế biến, tốt nhất không nên chần nấm trước khi nấu.

Bởi vì Beta-glucan là một loại polysaccharide hòa tan trong nước, dễ bị thất thoát trong quá trình chần. Ngoài ra, việc cho bột tía tô dại vào cuối cùng sau khi hạ lửa là rất quan trọng. Axit béo Omega-3 dễ bị oxy hóa ở nhiệt độ trên 150°C. Do đó, cần đun nóng ở nhiệt độ thấp trong thời gian ngắn để duy trì hoạt tính sinh lý. Nếu bạn xay trực tiếp hạt tía tô tươi, bạn có thể ngăn chặn sự biến chất của axit béo và tối đa hóa hương vị cũng như dinh dưỡng. Thêm một chút tương đậu (Doenjang) vào sẽ giúp hỗ trợ sự phát triển của lợi khuẩn đường ruột, có tác động tích cực đến việc điều tiết miễn dịch.

Bữa ăn dinh dưỡng mùa giao mùa: Canh nấm tía tô dại

Nguyên liệu (cho 2 người ăn): 1 nắm nấm bào ngư (40g), 6 nấm hương, 1/2 nấm đùi gà, 1 nắm nấm kim châm (40g), 80g củ cải, 1/2 quả ớt đỏ, 1/2 quả ớt xanh, 10cm hành lá. Gia vị: 2 thìa cà phê nước mắm (hoặc nước tương nấu canh), 2 thìa cà phê tỏi băm, 2 thìa canh bột tía tô dại. Nước bột năng (1 thìa canh bột gạo nếp + 3 thìa canh nước), 500cc nước dùng cá cơm rong biển. Cách làm: 1. Nấm bào ngư và nấm kim châm xé miếng vừa ăn. 2. Nấm hương, nấm đùi gà và củ cải thái miếng vừa ăn. 3. Hành lá, ớt đỏ và ớt xanh thái nhỏ. 4. Đun sôi nước dùng cá cơm rong biển trong nồi, khi nước sôi thì cho củ cải và nấm vào nấu. 5. Khi nước sôi bùng lên, nêm tỏi băm, nước tương, muối biển cho vừa miệng rồi đổ nước bột năng vào để tạo độ sánh. 6. Vừa đun vừa khuấy đều, sau đó cho hành lá, ớt và bột tía tô dại vào, đun thêm một chút rồi tắt bếp. *Nội dung này được thực hiện cùng chuyên mục « K-Gonggam » do Giáo sư Lee Kyung-mi thuộc Phòng khám Viêm mãn tính [Trị liệu thực phẩm] Chaum biên soạn. Mùa giao mùa là lúc cơ thể không ngừng nỗ lực tìm lại sự cân bằng để thích nghi với môi trường! Hãy chăm sóc bản thân qua các bữa ăn để phục hồi sự cân bằng đó. Trước sự thay đổi lặp đi lặp lại của các mùa, một bát canh ấm nóng sẽ là nguồn sức mạnh vững chắc bảo vệ sức khỏe của bạn.

Lĩnh vực chuyên môn: Viêm mãn tính, Huấn luyện thói quen ăn uống, Trị liệu dinh dưỡng y học, Quản lý căng thẳng. Giáo sư Lee Kyung-mi từ Phòng khám Viêm mãn tính [Trị liệu bằng thực phẩm] Chaum và Trường Cao học Y khoa Đại học Khoa học Y khoa Cha là chuyên gia về Y học gia đình, tập trung vào việc phòng ngừa và điều trị bệnh thông qua thực phẩm và các giải pháp giải tỏa căng thẳng. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y Seoul, bà đã hoàn thành khóa học Y học tích hợp tại Đại học Arizona, Hoa Kỳ - trung tâm y học tích hợp thế giới, để nghiên cứu về một nền y học mới mang tên « chữa lành » vượt ra ngoài việc kê đơn thuốc và phẫu thuật. Liên hệ: Phòng khám Viêm mãn tính [Trị liệu bằng thực phẩm] Chaum 02-3015-5300 | Tầng 3, Trung tâm Health Life, Chaum, 4-1 Cheongdam-dong, Gangnam-gu, Seoul.